fa-rejal

درس 11:

شنبه 2/10/1402 هـ.ش مطابق با 9/جمادی الثانی/1445 هـ.ق، کابل، حوزه علمیّه دارالمعارف اهلبیت(ع).

تذکّر: نوشته معظّم له عربی بوده به شاگردان فارسی ارائه می گردد غیر از متون، احادیث و نقل و قول ها.

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمدلله ربّ العالمین، الصّلاة والسّلام علی خیر خلقه و اشرف بریّته ابی القاسم المصطفی محمّد و علی آله الاطیبین و صحبه المنتجبین لاسیّما بقیة الله فی الارضین روحی و ارواح العالمین لتراب مقدمه الفداء.

برای شیعه کتب اربعه معروفه است به قسمی که آسیاب احکام شرعیّه نزد فقهای شیعه حول محور همین چهار کتاب می گردد و کتاب کافی بین کتب اربعه کالقمر المضیئه بین النّجوم است و مؤلّف این کتاب شیخ اجلّ ابو جعفر محمّد بن یعقوب کلینی(ره) است متوفّی سال 328 هـ.ق معروف به ثقة الاسلام کلینی، بنابراین مدایح که حول این کتاب و مؤلّفش وارد شده به ترتیب ذیل است:

  1. مرحوم نجاشی می فرماید: «محمّد بن یعقوب بن اسحق ابو جعفر الکلینی شیخ اصحابنا فی وقته بالرّی و وجههم و کان اوثق النّاس فی الحدیث و اثبتهم[1]».
  2. مرحوم علامه مجلسی می فرماید: «الشیخ، الصدوق، ثقّة الاسلام، مقبول طوائف الانام، ممدوح الخاص و العام محمد بن یعقوب الکلینی حشره الله مع الائمة الکرام[2]».
  3. مرحوم محقق کرکی می فرماید: «الشیخ، الامام، السعید، الحافظ، المحدّث الثّقة، جامع احادیث اهل البیت ابی جعفر بن یعقوب الکلینی[3]».
  4. مرحوم محدّث بحرانی نقل می کند از بعضی مشایخ متأخرینش اینکه: «الکافی فجمیع احادیثه حصرت فی 16999 حدیثاً الصحیح منها 5072 حدیثاً و الحسن منها 144 حدیثاً و الموثّق منها 2180 حدیثاً و القوی منها 302 حدیثاً و الضعیف منها 9485 حدیثاً[4]».
  5. مرحوم شهید اوّل در ذکری می فرماید: «انّما فی الکافی یزید علی ما فی مجموع صحاح السّتة للجمهور و عدة کتاب الکافی اثنان و ثلاثون[5]». مجموع احادیث صحاح ستة حسب نقل جامع الاصول ابن اثیر 9483 حدیث است و مجموع احادیث کافی چنانچه گفتیم 16999 حدیث است.
  6. مرحوم مفید می فرماید: «انّ الکافی من اجلّ کتب الشیعة و اکثرها فایدتاً[6]».
  7. محقق کرکی می فرماید: «انّ الکافی لم یعمل مثله[7]».
  8. مرحوم شهید اوّل در ذکری می فرماید: «انّ لم یعمل للامامیة مثله[8]».
  9. مرحوم علامه مجلسی در جای دیگر می فرماید: «انّه اضبط الاصول و اجمعها و احسن مؤلفات الفرقة النّاجیة و اعظمها[9]».
  10. مرحوم شیخ محمد امین استرآبادی می فرماید که: «انّه لم یصنّف فی الاسلام کتاباً یوازیه او یدانیه[10]».

ثمّ: اکنون می پرسیم که مدایح وارده حول کافی و مؤلفش درعلم رجال چه فایده ای خواهد داشت؟

جواب اینست که: مدایح وارده حول کافی و مؤلفش جدّاً مفید است و آن اعتبار کتاب بما هو هو و صلاحیت آن است برای مصدر بودن و مرجع بودن فی الجملة و علی الکلّیة هرچند که رجالی را از بررسی آحاد احادیث بی نیاز نمی کند بنابراین مراجعه و تحقیق حول هر راوی فرداً فرداً منتفی نیست.

***

(1) فهرس النّجاشی، رقم 1026.

(2) مرآة العقول، ج1، ص34.

(3) بحار الانوار، ج108، ص76-75.

(4) لؤلؤ البحرین، ص357.

[5]_ ذکری الشیعة، ص6.

(6) شرح عقاید الصدوق، ص27، چاپ تبریز.

(7) کلّیات فی علم الرجال، ص360 به نقل از اجازه­شان برای قاضی صفی الدّین عیسی.

(8) ذکری الشیعة، ص6.

(9) بحار، ج108، ص78-75.

(10) مرآة العقول، ج1، ص34.