fa-feqhدرس خارج فقه و اصول

(شروع کتاب نکاح از متن لمعه شهید اوّل)

درس 198:

شنبه 9/8/1405 هـ.ش مطابق با 20/جمادی‌الاوّل/1448 هـ.ق، کابل، حوزه علمیّه دارالمعارف اهلبیت(ع).

تذکّر: دروس معظّم له عربی بوده به شاگردان فارسی ارائه می­گردد غیر از متون، احادیث و نقل و قول­ها.

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمدلله ربّ العالمین، الصّلاة والسّلام علی خیر خلقه و اشرف بریّته ابی القاسم المصطفی محمّد و علی آله الاطیبین و صحبه المنتجبین لاسیّما بقیة الله فی الارضین روحی و ارواح العالمین لتراب مقدمه الفداء.

حکم الحاق مجوسیّه به اهل کتاب و عدم آن

مرحوم شهید ثانی زن مجوسیّه را ملحق نموده به اهل کتاب آنجا که فرموده: «وهی الیهودیّة و النصرانیّة و المجوسیّة»

قول شهید ثانی که حکم به الحاق باشد دو وجه دارد:

وجه اوّل این است که: احتمال دارد امرأة مجوسیه اهل کتاب باشد و این احتمال و شبهه موجب می­شود که لفظ کتابیه بر وی اطلاق شود و لکن این اطلاق مجازی باشد به علاقه “ما کان” که این علاقه نظیر علاقه مجازیّت است در این آیه که می­فرماید: «و آتوا الیتامی اموالهم» (نساء/2) حیث اینکه یتیم در آیه بر بالغ اطلاق شده به اعتبار قبل از بلوغش که ما کان باشد و علاقه ما کان در مطوّل و مختصر و جواهر البلاغه و سایر کتب نحوی مطرح شده.

وجه دوّم این است که: امرأة مجوسیه ملحق می­شود به امرأة یهودیه و نصرانیه بنحو الحاق حکمی یعنی که در باب نکاح حکم آن دو نفر را دارد که نکاحش بر مرد مسلمان دائماً جایز نبوده الّا بنحو انقطاع که این تشابه حکمی موجب می­شود اطلاق کتابیه را بر مجوسیه به دلیل مناسبت و مشابهت حکمیّه.

در این میان روایتی داریم از نبی مکرّم اسلام(ص) که بر این الحاق حکمی دلالت می­کند آنجا که می­فرماید: «سنّوا بهم سنّة اهل الکتاب» که این روایت را مرحوم صدوق در من لا یحضر، جلد دوّم، صفحه 53 نقل نموده.

در این حدیث دلالتی که وجود دارد بر الحاق حکمی و اینکه با زن مجوسیه معامله­ی کتابیه می­شود نمونه­هایی در فقه داریم مانند: اخذ جزیه و نکاح و این وجه مورد تأیید مشهور فقهاء نیز می­باشد و لکن مسئله ما بررسی بیشتر نیاز دارد و تحقیق عمیق و وسیع­تری مورد نیاز است ولو اینکه خلاصه باشد که در درس فردا به آن می­پردازیم.

***