درس 160:
چهارشنبه 13/8/1405 هـ.ش مطابق با 24/ جمادی‌الاوّل/1448 هـ.ق، کابل، حوزه علمیّه دارالمعارف اهلبیت(ع).
تذکّر: نوشته معظّم له عربی بوده به شاگردان فارسی ارائه میگردد غیر از متون، احادیث و نقل و قولها.
بسم الله الرحمن الرحیم
الحمدلله ربّ العالمین، الصّلاة والسّلام علی خیر خلقه و اشرف بریّته ابی القاسم المصطفی محمّد و علی آله الاطیبین و صحبه المنتجبین لاسیّما بقیة الله فی الارضین روحی و ارواح العالمین لتراب مقدمه الفداء.
جواب سوّم این است که: بر فرض اینکه بپذیریم که توثیق روّات و گواهی گواهان مستند به حسّ میباشد در تصریحات صاحبان کتب اربعه و لکن اخذ به قول آنان در صورتی صحیح است که کثرت خطا در بین نباشد و امّا با کثرت خطا قول مخبر از حجیّت ساقط میشود حتی در اخبار عن حسّ، پس چگونه خواهد بود وضعیت اخبار عن حدس؟ چه اینکه کثیری از روّات کافی توسط مرحوم نجاشی و مرحوم شیخ تضعیف شدهاند که با این وصف معارضه آشکار در بین بوده قول مخبر و گواهی گواهان از حجیّت میافتد.
نعم، چنانچه خطا قلیله باشد در آن صورت اعتبار قول مخبر وجه پیدا میکند و لکن بازهم مرحوم شیخ کثیری از رجال تهذیب و استبصار را در دو کتاب رجال و فهرستش تضعیف کرده بنابراین چگونه ممکن است که بر این تصحیحات و تصریحات اعتماد شود؟
در نتیجه پر واضح است که چارهای نداریم مگر اینکه بگوییم به علم رجال و شناخت راویها به شدت نیازمندیم فلذا اسناد روایات باید ملاحظه شود و این گونه گواهیها و شهادات اجمالیه مقام توثیق تفصیلی روّات را در کتب اربعه اقامه نمی کند[1].
***