درس 150:
سه شنبه 29/2/1405 هـ.ش مطابق با 3/ ذی الحجه/1447 هـ.ق، کابل، حوزه علمیّه دارالمعارف اهلبیت(ع).
تذکّر: نوشته معظّم له عربی بوده به شاگردان فارسی ارائه میگردد غیر از متون، احادیث و نقل و قولها.
بسم الله الرحمن الرحیم
الحمدلله ربّ العالمین، الصّلاة والسّلام علی خیر خلقه و اشرف بریّته ابی القاسم المصطفی محمّد و علی آله الاطیبین و صحبه المنتجبین لاسیّما بقیة الله فی الارضین روحی و ارواح العالمین لتراب مقدمه الفداء.
ممکن است جواب دیگری نیز داده شود و آن اینکه:
قویّاً احتمال میرود که شهادات شیخ، نجاشی و کشّی در حق روّات و رجال مستند باشد به سماع از شیوخشان تا اینکه منتهی شود به عصر روّات و طبقه که آنها در ان طبقه قرار دارند و مخالطت معاشرتشان قطعی میباشد، در این هنگام توثیق رجال و روّات یا تعدیل آنها یک امر ارتجالی نبوده بلکه مستند است به قرائن متواتره و شواهد تاریخیه که مفید علم و اطمینان است به عدالت راوی یا وثاقت آن علی الاقل و همچنان شواهد و قرائن ضعف و جرح روّات را نیز افاده میکند.
ممکن است جواب دیگری نیز داده شود و آن این است که:
رجوع آنان به کتب مؤلفه در عصور متقدمه صورت گرفته باشد و این مؤلفین و مصنّفین از فحول معاصرین معاشرین بودهاند بنابراین در این مصنّفات مهمات مطالب درج بوده و آن مطالب به کتب معاصرین منتقل شده بلکه آن مطالب اصول حدیث و اصول رجال قرار گرفته، اصولی که حاصل تلاش آنان و ولید مساعی ماضیهی آنها میباشند و بدین وسیله که تصنیف و تألیف باشد در منابع معاصرین درج گردیده بنابراین روشن میشود که اعلام و فحول در تصریحاتشان چه تعدیل و توثیق باشد یا تجریح و تضعیف محل اعتماد مشایخ بوده و از حس صادر شده نه از حدس و در این رابطه سه دلیل وجود دارد که به ترتیب یادآور میشویم:
***