fa-derayaدرس خارج فقه و اصول

درس 145:

چهار‌شنبه 9/2/1405 هـ.ش مطابق با 12/ ذی القعده/1447 هـ.ق، کابل، حوزه علمیّه دارالمعارف اهلبیت(ع).

تذکّر: نوشته معظّم له عربی بوده به شاگردان فارسی ارائه می­گردد غیر از متون، احادیث و نقل و قول­ها.

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمدلله ربّ العالمین، الصّلاة والسّلام علی خیر خلقه و اشرف بریّته ابی القاسم المصطفی محمّد و علی آله الاطیبین و صحبه المنتجبین لاسیّما بقیة الله فی الارضین روحی و ارواح العالمین لتراب مقدمه الفداء.

احتمال دوّم این است که: این روایات بیست گانه هرچند که از کبرای کلّی(حجیّت قول ثقه) حکایت می­کند که نزد سائل امر مسلّم است و تلاش می­کند برای احراز صغری و لکن از کجا بدانیم که کبرای مفروض الحجیّة نزد سائلین حجیّت قول ثقه باشد بلکه احتمال می­رود که این کبری نزد آنان حجیّت امامی عادل ضابط باشد و سؤال از وثاقت راوی دلیل نمی­شود بر دخیل نبودن سائر قیود مثل جایی که دلالت نمی­کند از عدم دخیل بودن ذکورت.

سپس علامه سبحانی(دام ظلّه) این احتمال دوّم را نیز مورد اشکال قرار داده رد می­کند:

«یلاحظ علیه: بانّ موقف السائل من هذه الروایات موقف احد العقلاء اذا سأل عن موضوع لا بما انّه اهل ملّة و نحلة و من المعلوم انّ الکبری مسلّمة عند العقلاء فی باب العمل بخبر الواحد هی حجیّة قول الثقة من دون خصوصیة ککون الروای اهل ملّة او نحلة فاحتمال انّ الکبری المسلّمة عند الراوی شیئ وراء هذا یتوقّف علی دعوا فرض الراوی صاحب منهج و مسلک فی العمل بخبر الواحد».

احتمال سوّم این است که: آیه نبأ حکم می­کند به ردّ خبر فاسق مگر اینکه تبیّن صورت بگیرد که در حقیقت آیه مقیّده است به تبیّن و در ما نحن فیه نیز این روایات که روایات ارجاعیه­اند قید حجیّت خبر می­باشند و دو امر بر این مسئله دلالت دارند:

  1. مراد از فاسق کسی است که از طاعت الله متعال و حدودش خارج شود، بنابراین مخالف را نیز شامل می­شود بطور اطلاق شیعی باشد یا غیر شیعی فرق نمی­کند بنابراین مفاد این روایات اختصاص پیدا می­کند به امامی عادل.
  2. مراد از تبیّن، تبیّن قطعی است یعنی خروج عدل امامی بر اثر دلیلی که موجود باشد مشاهده نمی­شود البته در مطلق خبر واحد زمانی که راوی از طاعت الله متعال خارج باشد مانند فرق مخالف ولو از گروه­های امامیّه باشند.

***