درس 145:
چهارشنبه 9/2/1405 هـ.ش مطابق با 12/ ذی القعده/1447 هـ.ق، کابل، حوزه علمیّه دارالمعارف اهلبیت(ع).
تذکّر: نوشته معظّم له عربی بوده به شاگردان فارسی ارائه میگردد غیر از متون، احادیث و نقل و قولها.
بسم الله الرحمن الرحیم
الحمدلله ربّ العالمین، الصّلاة والسّلام علی خیر خلقه و اشرف بریّته ابی القاسم المصطفی محمّد و علی آله الاطیبین و صحبه المنتجبین لاسیّما بقیة الله فی الارضین روحی و ارواح العالمین لتراب مقدمه الفداء.
احتمال دوّم این است که: این روایات بیست گانه هرچند که از کبرای کلّی(حجیّت قول ثقه) حکایت میکند که نزد سائل امر مسلّم است و تلاش میکند برای احراز صغری و لکن از کجا بدانیم که کبرای مفروض الحجیّة نزد سائلین حجیّت قول ثقه باشد بلکه احتمال میرود که این کبری نزد آنان حجیّت امامی عادل ضابط باشد و سؤال از وثاقت راوی دلیل نمیشود بر دخیل نبودن سائر قیود مثل جایی که دلالت نمیکند از عدم دخیل بودن ذکورت.
سپس علامه سبحانی(دام ظلّه) این احتمال دوّم را نیز مورد اشکال قرار داده رد میکند:
«یلاحظ علیه: بانّ موقف السائل من هذه الروایات موقف احد العقلاء اذا سأل عن موضوع لا بما انّه اهل ملّة و نحلة و من المعلوم انّ الکبری مسلّمة عند العقلاء فی باب العمل بخبر الواحد هی حجیّة قول الثقة من دون خصوصیة ککون الروای اهل ملّة او نحلة فاحتمال انّ الکبری المسلّمة عند الراوی شیئ وراء هذا یتوقّف علی دعوا فرض الراوی صاحب منهج و مسلک فی العمل بخبر الواحد».
احتمال سوّم این است که: آیه نبأ حکم میکند به ردّ خبر فاسق مگر اینکه تبیّن صورت بگیرد که در حقیقت آیه مقیّده است به تبیّن و در ما نحن فیه نیز این روایات که روایات ارجاعیهاند قید حجیّت خبر میباشند و دو امر بر این مسئله دلالت دارند:
- مراد از فاسق کسی است که از طاعت الله متعال و حدودش خارج شود، بنابراین مخالف را نیز شامل میشود بطور اطلاق شیعی باشد یا غیر شیعی فرق نمیکند بنابراین مفاد این روایات اختصاص پیدا میکند به امامی عادل.
- مراد از تبیّن، تبیّن قطعی است یعنی خروج عدل امامی بر اثر دلیلی که موجود باشد مشاهده نمیشود البته در مطلق خبر واحد زمانی که راوی از طاعت الله متعال خارج باشد مانند فرق مخالف ولو از گروههای امامیّه باشند.
***