درس 207:
یک شنبه 21/10/1404 هـ.ش مطابق با 21/ رجب/1447 هـ.ق، کابل، حوزه علمیّه دارالمعارف اهلبیت(ع).
تذکّر: نوشته معظّم له عربی بوده به شاگردان فارسی ارائه میگردد غیر از متون، احادیث و نقل و قولها.
بسم الله الرحمن الرحیم
الحمدلله ربّ العالمین، الصّلاة والسّلام علی خیر خلقه و اشرف بریّته ابی القاسم المصطفی محمّد و علی آله الاطیبین و صحبه المنتجبین لاسیّما بقیة الله فی الارضین روحی و ارواح العالمین لتراب مقدمه الفداء.
تعلیقات مرحوم کلینی
مرحوم کلینی در کتاب کافی تعلیقاتی انجام داده طوری که صدر سند را حذف کرده در یک روایتی از باب تعلیق و اتکاء به سند خبر سابق یا روایت سابقه که نمونه آن را در باب شکر مشاهده میکنیم که روایت اولی را این گونه نقل نموده:
«علی بن ابراهیم، عن ابیه، عن ابن ابی عمیر، عن منصور بن یونس، الحدیث[1]».
و به دنبالش حدیث بعدی را این گونه نقل میکند:
«ابن ابی عمیر، عن الحسین بن عطیّة، عن عمر بن یزید، الحدیث[2]».
یا اینکه در حدیث اوّل مینویسد:
«عدّة من اصحابنا، عن احمد بن محمّد بن عیسی و احمد بن محمّد بن خالد و علی بن ابراهیم، عن ابیه و سهل بن زیاد و جمیعاً عن ابن محبوب، الحدیث[3]».
و در حدیث دوّم این گونه مینویسد:
«ابن محبوب، عن مالک بن عطیّة، عن سعید الاعرج، عن ابی عبدالله(ع)، الحدیث[4]».
و در حدیث سوّم این گونه مینویسد:
«ابن محبوب، عن ابی جعفر محمّد بن نعمان الاحول صاحب الطاق، الحدیث[5]».
اکنون سوال پیشین را تکرار میکنیم که آیا چنین تعلیقی که حذف صدر سند باشد از روایت دوّم یا سوّم با اتکاء به روایت اولی موجب انقطاع یا ارسال میشود یا خیر؟ و آیا چنین تعلیقی در سند روایت ضرر وارد میکند یا خیر؟
جواب این است که: چنین تعلیقی در روایت آسیب وارد نکرده ضرر نمیزند و حکم تعلیق حکم عدّه و جماعت و غیر واحد را دارد بنابراین موجب انقطاع حدیث یا ارسال آن نمیشود هرچند که شهید ثانی در منتقی الجمان، جلد یک، صفحه 25-24 این نحوه حدیث را معلّق میداند و مرسل مطابق آنچه مرحوم شیخ ضبط نموده که احادیث این گونه کافی را در قطار اخبار منقطعه و مرسله ذکر نموده در حالی که چنین احادیثی مسنده بوده مرسله و منقطعه نیستند.
و بالجمله: با این توضیحات به دست میآید که بنای مرحوم کلینی در کتاب کافی ذکر این گونه اخبار است که سند را با اتکاء به خبر قبلی ذکر نکند و اصلاً مشی و طریق کلینی این است و امّا آنچه منشأ توهّمات شده قلّت ممارست در این کتاب شریف است.
***
[1]) کتاب کافی، ج2، باب شکر، ح16، ص96.
[2]) کتاب کافی، ج2، باب شکر، ح17، ص96.
[3]) کتاب کافی، ج2، باب حبّ و بغض فی الله، ح1، ص124.
[4]) کتاب الکافی، ج2، باب حبّ و بغض فی الله، ح2، ص124.
[5]) کتاب الکافی، ج2، باب حبّ و بغض فی الله، ح3، ص125.