fa-rejalدرس خارج فقه و اصول

درس 207:

یک‌ شنبه 21/10/1404 هـ.ش مطابق با 21/ رجب/1447 هـ.ق، کابل، حوزه علمیّه دارالمعارف اهلبیت(ع).

تذکّر: نوشته معظّم له عربی بوده به شاگردان فارسی ارائه می­گردد غیر از متون، احادیث و نقل و قول­ها.

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمدلله ربّ العالمین، الصّلاة والسّلام علی خیر خلقه و اشرف بریّته ابی القاسم المصطفی محمّد و علی آله الاطیبین و صحبه المنتجبین لاسیّما بقیة الله فی الارضین روحی و ارواح العالمین لتراب مقدمه الفداء.

تعلیقات مرحوم کلینی

مرحوم کلینی در کتاب کافی تعلیقاتی انجام داده طوری که صدر سند را حذف کرده در یک روایتی از باب تعلیق و اتکاء به سند خبر سابق یا روایت سابقه که نمونه آن را در باب شکر مشاهده می­کنیم که روایت اولی را این گونه نقل نموده:

«علی بن ابراهیم، عن ابیه، عن ابن ابی عمیر، عن منصور بن یونس، الحدیث[1]».

و به دنبالش حدیث بعدی را این گونه نقل می­کند:

«ابن ابی عمیر، عن الحسین بن عطیّة، عن عمر بن یزید، الحدیث[2]».

یا اینکه در حدیث اوّل می­نویسد:

«عدّة من اصحابنا، عن احمد بن محمّد بن عیسی و احمد بن محمّد بن خالد و علی بن ابراهیم، عن ابیه و سهل بن زیاد و جمیعاً عن ابن محبوب، الحدیث[3]».

و در حدیث دوّم این گونه می­نویسد:

«ابن محبوب، عن مالک بن عطیّة، عن سعید الاعرج، عن ابی عبدالله(ع)، الحدیث[4]».

و در حدیث سوّم این گونه می­نویسد:

«ابن محبوب، عن ابی جعفر محمّد بن نعمان الاحول صاحب الطاق، الحدیث[5]».

اکنون سوال پیشین را تکرار می­کنیم که آیا چنین تعلیقی که حذف صدر سند باشد از روایت دوّم یا سوّم با اتکاء به روایت اولی موجب انقطاع یا ارسال می­شود یا خیر؟ و آیا چنین تعلیقی در سند روایت ضرر وارد می­کند یا خیر؟

جواب این است که: چنین تعلیقی در روایت آسیب وارد نکرده ضرر نمی­زند و حکم تعلیق حکم عدّه و جماعت و غیر واحد را دارد بنابراین موجب انقطاع حدیث یا ارسال آن نمی­شود هرچند که شهید ثانی در منتقی الجمان، جلد یک، صفحه 25-24 این نحوه حدیث را معلّق می­داند و مرسل مطابق آنچه مرحوم شیخ ضبط نموده که احادیث این گونه کافی را در قطار اخبار منقطعه و مرسله ذکر نموده در حالی که چنین احادیثی مسنده بوده مرسله و منقطعه نیستند.

و بالجمله: با این توضیحات به دست می­آید که بنای مرحوم کلینی در کتاب کافی ذکر این گونه اخبار است که سند را با اتکاء به خبر قبلی ذکر نکند و اصلاً مشی و طریق کلینی این است و امّا آنچه منشأ توهّمات شده قلّت ممارست در این کتاب شریف است.

***

[1]) کتاب کافی، ج2، باب شکر، ح16، ص96.

[2]) کتاب کافی، ج2، باب شکر، ح17، ص96.

[3]) کتاب کافی، ج2، باب حبّ و بغض فی الله، ح1، ص124.

[4]) کتاب الکافی، ج2، باب حبّ و بغض فی الله، ح2، ص124.

[5]) کتاب الکافی، ج2، باب حبّ و بغض فی الله، ح3، ص125.