fa-feqhدرس خارج فقه و اصول

(شروع کتاب نکاح از متن لمعه شهید اوّل)

درس 149:

دو‌شنبه 27/11/1404 هـ.ش مطابق با 27/ شعبان/1447 هـ.ق، کابل، حوزه علمیّه دارالمعارف اهلبیت(ع).

تذکّر: دروس معظّم له عربی بوده به شاگردان فارسی ارائه می­گردد غیر از متون، احادیث و نقل و قول­ها.

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمدلله ربّ العالمین، الصّلاة والسّلام علی خیر خلقه و اشرف بریّته ابی القاسم المصطفی محمّد و علی آله الاطیبین و صحبه المنتجبین لاسیّما بقیة الله فی الارضین روحی و ارواح العالمین لتراب مقدمه الفداء.

ربّما یمکن ان یقال که: شرط مذکور در آیه­ی قرائت شده منزل است بنحو غالب یعنی که مستطیع غالباً امه را نکاح نمی­کند نه اینکه برایش جایز نباشد و همین گونه کسی که خوف از عنت ندارد منزل است بنحو غالب و امّا بر عدم جواز نکاح امه استدلال نمی­شود ولو اینکه غالب است.

در جواب می­فرماید که: این اشکال توهّم باطل است زیرا: آنچه گفته شده خلاف ظاهر شرط است که در آیه آمده و بر خلاف شرط سیر نمی­شود الّا با دلیل خاص و در اینجا دلیل خاص نداریم و لذا شهید ثانی تعبیری که می­کند این است: «و تنزیل الشرط علی الاغلب خلاف الظاهر».

سپس مرحوم شهید ثانی می­فرماید که: نسبت قول به جواز به مشهور بین اصحاب داده شده و الّا دلیل­شان غیر ناهض است و بهمین دلیل نسبت قول را به مشهور داده علی هذا بنابر قول عدم جواز نکاح امه با قدرت بر نکاح حرّه و عدم خوف از عنت مباح نیست الّا جایی که طول نباشد.

طول در لغت زیاده را گوید و مراد از طول در اینجا زیاده در مال است و توانایی در زندگی طوری که با آن توانایی و توانگری نکاح حرّه میسّر شود و بتواند مهر بپردازد و نفقه بدهد و در نفقه وجود مال بالقوّه کفایت می­کند مانند کسب و حرفه امّا در مهر سعه مال بالفعل شرط است.

عنت به فتح نون اصلش به معنای انکسار استخوان است که نیازمند جبیره می­باشد امّا در اینجا عاریه گرفته شده به هر مشقّت و ضرری که در زندگی مشاهده می­شود و ضرری بالاتر از ترک مواقعه برای شابّ شبق(جوانی که قدرت جسمانی فوق العاده دارد) نمی­باشد فلذا در آیه تعبیر به صبر شده در آن قسمت که آمده است: “و ان تصبروا خیر لکم”.

***