درس 176:
یک شنبه 11/8/1404 هـ.ش مطابق با 11/ جمادی الاولی/1447 هـ.ق، کابل، حوزه علمیّه دارالمعارف اهلبیت(ع).
تذکّر: نوشته معظّم له عربی بوده به شاگردان فارسی ارائه می گردد غیر از متون، احادیث و نقل و قولها.
بسم الله الرحمن الرحیم
الحمدلله ربّ العالمین، الصّلاة والسّلام علی خیر خلقه و اشرف بریّته ابی القاسم المصطفی محمّد و علی آله الاطیبین و صحبه المنتجبین لاسیّما بقیة الله فی الارضین روحی و ارواح العالمین لتراب مقدمه الفداء.
چهره های معروف ماتریدیّه
فرقه ماتریدیه چهره های معروف و شخصیت های مؤثری دارد که در ترویج مکتب ماتریدی نقش مؤثر داشته اند و اسامی آنها را بنابر اجمال یادآور می شویم:
نفر اوّل: بیاضی است
ایشان کمال الدین احمد بن حسن رومی حنفی از علمای قرن یازدهم هجری است که در سال 1177 از دنیا رفته و بیاضی مروّج عقائد ماتریدیه بوده که اوج حضور این گروه از قرن دوّم تا قرن هشتم می باشد و بعد از قرن هشتم غروب و افول نموده.
بیاضی منصب قضاوت را در حلب سوریه در سال 1083 هـ.ق متصدّی بوده و همچنان در مکه منصب قضاوت داشته و از وی کتابی بنام “اشارات المرام من عبارات الامام” برجای مانده که در سال 1368 هـ.ق در قاهره به چاپ رسیده و محمّد زاهد کوثری به تحقیق یوسف عبدالرزاق بر این کتاب مقدمه نوشته[1].
نفر دوّم: ابن همام است
ایشان محمّد بن عبدالواحد متوفّای سال 860 هـ.ق معروف به ابن همام است، ابن همام از متکلمین حنفی بوده صاحب کتاب “المسایرة فی العقائد المنجیة فی الآخرة” می باشد و این کتاب در قاهره به تحقیق محمّد محیی الدین عبدالحمید مصری به چاپ رسیده و کمال الدین ابو شریف بر آن شرح نوشته و ایشان کتاب دیگری دارد به نام “فتح القدیر” در شرح هدایة در 8 مجلّد که در موضوع فقه حنفی نوشته شده[2].
نفر سوّم: نسفی است
ایشان عمر بن محمّد متوفّای سال 537 هـ.ق در سمرقند است، نسفی معروف است به نجم الدین نسفی صاحب کتاب “عقائد نسفیه” که بر آن شروح عدیده نگاشته شده و در منابع متعدده ترجمه اش آمده مانند: جواهر المضیئة[3] و لسان المیزان[4] و الأعلام[5] و ریحانة الأدب[6].
نفر چهارم: بازهم نسفی است
ایشان میمون بن محمّد بن معبد بن مکحول مکنّی به ابو معین معروف به نسفی متوفّای سال 508 هـ.ق در سمرقند می باشد وی از متکلمین این فرقه بوده مدتی در بخارا زندگی کرده و آثار علمیی داشته بنام “بحر الکلام” و “تبصرة الادلّة” که نسخه خطی می باشد و در حق این کتاب گفته شده که ابو حفص نسفی کتاب “عقائد نسفیه” را بر اساس این کتاب تألیف کرده[7].
نفر پنجم: بَزدَوی است
ایشان محمّد بزدوی مکنّی به ابو الیسر متوفّای سال 493 هـ.ق از بزرگان این فرقه است که در بلاد ماوراء النهر زندگی کرده صاحب کتاب “اصول الدّین” می باشد و این کتاب توسط یکی از مستشرقین بنام دکتر هانس بیستر لنس در سال 1383 هـ.ق در قاهره به چاپ رسیده و آثار دیگر ایشان “الواقعات” و “المبسوط” است در موضوع فقه و همچنان تعلیقه ای دارد بر کتاب شیبانی بنام “جامع صغیر”[8].
***
[1]) فرهنگ عقائد و مذاهب اسلامی، ج4، ص28.
[2]) فرهنگ عقائد و مذاهب اسلامی، ج4، ص27.
[3]) جواهر المضیئة، ج1، ص394.
[4]) لسان المیزان، ج4، ص327.
[5]) الأعلام الزرکلی، ج5، ص60.
[6]) ریحانة الأدب، ج6، ص173.
[7]) فرهنگ عقائد و مذاهب اسلامی، ج4، ص26.
[8]) فرهنگ عقائد و مذاهب اسلامی، ج4، ص25.