درس 173:
یک شنبه 27/7/1404 هـ.ش مطابق با 26/ ربیع الثانی/1447 هـ.ق، کابل، حوزه علمیّه دارالمعارف اهلبیت(ع).
تذکّر: نوشته معظّم له عربی بوده به شاگردان فارسی ارائه می گردد غیر از متون، احادیث و نقل و قولها.
بسم الله الرحمن الرحیم
الحمدلله ربّ العالمین، الصّلاة والسّلام علی خیر خلقه و اشرف بریّته ابی القاسم المصطفی محمّد و علی آله الاطیبین و صحبه المنتجبین لاسیّما بقیة الله فی الارضین روحی و ارواح العالمین لتراب مقدمه الفداء.
تلامذه و شاگردان معروف ماتریدی اشخاص زیر می باشند:
- ابوالقاسم اسحق بن محمّد معروف به حکیم سمرقندی متوفّی سال 340 هـ.ق.
- امام ابو لیث بخاری.
- ابو محمّد عبدالکریم بن موسی بزدوی.
ابو منصور ماتریدی آثار کثیرهای دارد و لکن آنچه موجود است از بین کتاب هایش دو کتاب زیر است:
- کتاب التوحید.
- تأویلات اهل السنّة.
و یک نسخه ی خطی از کتابش به نام “المقالات” نیز موجود است و سایر کتب ایشان عناوین زیر اند:
“اخذ الشرایع” و “الجدل فی اصول الفقه” و “بیان وهم المعتزله” و “ردّ اصول الخمسة للباهلی” و “ردّ علی القرامطة” و “ردّ تهذیب الجدل للکعبی” و “ردّ وعید الفسّاق للکعبی” و “ردّ اوائل الأدلة للکعبی” و “ردّ الامام لبعض الروافض”.
و امّا عقائد ماتریدیه غیر عقائد اشعریه است هرچند که هردو فرقه در طریق دفاع از اهل حدیث و سنّت قیام کرده اند طوری که ابوالحسن اشعری عقائد حنبلیه را تبلیغ می کرده و از اعتزال فاصله گرفته بوده و لکن ابو منصور ماتریدی عقائد حنفیه را ترویج مینموده حیث اینکه ابو حنیفه به قیاس و استحسان تکیه می نموده و عقل نزد ایشان در فقه و کلام مقامی داشته و لکن نزد اشعریه عقل مقامی نداشته ترکیز آنان بر ظواهر حدیث و جمود لفظ آن است.
شیخ محمّد زاهد کوثری مصری در قبال عقائد ماتریدیه می نویسد که: آنها بین معتزله و اشاعره مشی داشته به اینکه گروه ماتریدیه حسن و قبح عقلی را قبول داشته و ثابت می دانسته و لکن اشاعره منکر حسن و قبح بوده و همچنان ماتریدیه قائل بوده به وجوب معرفت الله قبل از بعثت انبیاء و لکن اشاعره چیزی را بر انسان واجب نمی دانسته قبل از بعثت انبیاء[1].
***
[1]) مقدمة تبیین الکذب المفتری، ص19.