درس 172:
شنبه 26/7/1404 هـ.ش مطابق با 25/ ربیع الثانی/1447 هـ.ق، کابل، حوزه علمیّه دارالمعارف اهلبیت(ع).
تذکّر: نوشته معظّم له عربی بوده به شاگردان فارسی ارائه می گردد غیر از متون، احادیث و نقل و قولها.
بسم الله الرحمن الرحیم
الحمدلله ربّ العالمین، الصّلاة والسّلام علی خیر خلقه و اشرف بریّته ابی القاسم المصطفی محمّد و علی آله الاطیبین و صحبه المنتجبین لاسیّما بقیة الله فی الارضین روحی و ارواح العالمین لتراب مقدمه الفداء.
فرقه ششم: ماتریدیه است
فرقه “ماتریدیه” پیروان ابو منصور ماتریدی سمرقندی متوفّی سال 333 هـ.ق می باشد. تولّد او دقیقاً معلوم نیست ولی در سال 250 حدوداً بدنیا آمده و سمرقند از بلاد ماوارء النهر بوده که عرب ها آنها را جیحون می نامند و فارسی زبان ها آمو دریا و ماترید اسم محل است در بلاد ماوراء النهر یا حوزه آمو[1].
شیخ ابو منصور ماتریدی عقائد کلامی و حدیثی خود را بطور اکثر از ابوحنیفه کابلی گرفته و ایشان در شرق بلاد اسلامی قد علم نمود چنانکه ابوالحسن اشعری در بصره عراق قد علم نموده بود و هردو نفر از هم دیگر غافل بودند و لکن هردو به دفاع از مذهب حنفی در باب حدیث پرداخته اند هرچند که بصری ها اکثراً گرایش شافعی داشته اند ولی احناف علی الاکثر گرایش ماتریدی دارند در حوزه حدیث و کتاب “فقه الاکبر” ابوحنیفه مصدر عقائد کلامی این گروه می باشد و شخصیت های زیر از برجسته گان احناف اند که از ابو منصور ماتریدی مستقیماً پیروی می کنند مانند:
- فخر الأسلام محمّد بن عبدالکریم بزودی متوفّی سال493 هـ.ق.
- ابوالحفص عمر بن محمّد نسفی متوفّی 573 هـ.ق.
- سعدالدین تفتازانی که چهره معروف است متوفّی سال 791 هـ.ق.
- کمال الدین احمد بیاضی از علمای قرن یازدهم هجری قمری.
- کمال الدین محمّد بن همام الدین متوفّی 861 هـ.ق.
- ابو جعفر طحاوی معاصر ابو منصور متوفّی سال 321 هـ.ق.
ابو منصور از استادش نصیر بن یحیی بلخی کسب حدیث نموده که این استاد در سال 268 هـ.ق از دنیا رفته که ابو منصور در آن روزگار حدوداً بیست ساله بوده و امّا سایر اساتذه ابو منصور شیوخ ذیل اند:
- شیخ ابوبکر احمد بن اسحق جوزجانی.
- شیخ ابو نصر احمد بن بیاض.
- شیخ محمد بن مقاتل.
مصلح الدین قسطلانی می گوید که: دو نفر در علم کلام و حدیث معروف بوده اند یکی ابو منصور ماتریدی در ماوراءالنهر و دیگری ابوالحسن اشعری در عراق و شامات[2].
***