درس 358:
دوشنبه 27/11/1404 هـ.ش مطابق با 27/ شعبان/1447 هـ.ق، کابل، حوزه علمیّه دارالمعارف اهلبیت(ع).
تذکّر: دروس معظّم له عربی بوده به شاگردان فارسی ارائه می گردد غیر از متون، احادیث و نقل و قول ها.
بسم الله الرحمن الرحیم
الحمدلله ربّ العالمین، الصّلاة والسّلام علی خیر خلقه و اشرف بریّته ابی القاسم المصطفی محمّد و علی آله الاطیبین و صحبه المنتجبین لاسیّما بقیة الله فی الارضین روحی و ارواح العالمین لتراب مقدمه الفداء.
مرحوم بروجردی به قلم مرحوم امام فرمایشی دارد که حاصلش این است:
مأمور به زمانی که مرکّب باشد از اموری مثل رکوع و سجود و غیر این هردو در چنین جایی مقدمه واحده به اسم اجزاء وجود ندارد تا بحث کنیم از فرق بین مقدمه و ذی المقدمه بلکه در اینجا مقدمات کثیره است به عدد اجزاء علی هذا رکوع یک مقدمه است و سجود مقدمه دیگر و سایر اجزاء مقدمه های دیگر و فرق بین این مقدمات و بین صلاة روشن است که بیان نمی خواهد[1].
مرحوم آیت الله خویی در محاضرات فرمایشی دارد که حاصلش این است: مقدمه گاهی اطلاق می شود و از آن قصد می گردد چیزی که وجودش در خارج غیر وجود ذی ها می باشد یعنی که در اینجا دو وجود است و گاهی اطلاق می شود و از آن قصد می گردد مطلق ما یتوقّف علیه وجود شیئ هرچند که در خارج غیر وجود ذی ها نباشد.
امّا مقدمه به اطلاق اوّل بر اجزاء بطور بدیهی صدق نمی کند زیرا: اجزاء مغایر وجود کل نیست بلکه وجود کل عین وجود اجزاء است بالاسر و تغایر در اینجا لحاظی می باشد نه واقعی و در خارج تغایری دیده نمی شود.
و امّا مقدمه به اطلاق دوّم اجزاء را شامل می شود زیرا: روشن است که وجود کل متوقّف است بر وجود اجزاء و امّا وجود اجزاء متوقّف بر وجود کل نیست و نظیرش عدد یک است بالنسبة به عدد دو که وجود دو متوقّف بر وجود یک است ولی وجود یک متوقّف بر وجود دو نیست[2].
***
[1]) نهایة الاصول، ج1، ص143. و تهذیب الاصول، ج1، ص204.
[2]) المحاضرات، ج2، ص298-297.