درس 333:
دوشنبه 22/10/1404 هـ.ش مطابق با 22/ رجب/1447 هـ.ق، کابل، حوزه علمیّه دارالمعارف اهلبیت(ع).
تذکّر: دروس معظّم له عربی بوده به شاگردان فارسی ارائه می گردد غیر از متون، احادیث و نقل و قول ها.
بسم الله الرحمن الرحیم
الحمدلله ربّ العالمین، الصّلاة والسّلام علی خیر خلقه و اشرف بریّته ابی القاسم المصطفی محمّد و علی آله الاطیبین و صحبه المنتجبین لاسیّما بقیة الله فی الارضین روحی و ارواح العالمین لتراب مقدمه الفداء.
به عبارت اخری:
وجوب قضاء از آن حیث که امر جدید است فرق نمی کند که موضوعش فوت فریضه باشد یا فوت واقع به همان ملاک بنابراین ما به آن علم نداریم و امّا فرض اوّل ما پر واضح است به جهت اینکه فرض اوّل ما عدم فوت فریضه است از مکلّف در وقت آن و بنابر فرض دوّم که واقع باشد احتمال این معنی وجود دارد که مأمور به به امر اضطراری مشتمل باشد بر تمام ملاک واقع فلذا از مکلّف واقع فوت نشده بملاکه و روشن است که وجوب قضاء مشکوک است بلکه دلیل بر آن وجود ندارد بخاطر اصل برائت و از این ناحیه دلیل خاصی و همچنان خصوصیتی وجود ندارد و نتیجه این می شود که اجزاء باید باشد که بتواند مأتی به به امر اضطراری از مأمور به به امر واقعی کفایت کند و قضاء در خارج واجب نباشد.
نکتهای در این مقام
اضطراری که تا هنوز مطرح شد بر دو قسم است: یکی اختیاری و دیگر غیر اختیاری و تا اینجا بحث ما در اضطرار غیر اختیاری بود و آن را اعاده نمی کنیم و امّا بخش اضطرار اختیاری محل بحث ماست مانند: جایی که آب را مکلّف اراقه کند با اختیارش یا ثوب را آلوده کند با اختیارش یا اینکه خودش را از قیام عمداً عاجز کند و در نتیجه مضطر شود به تراب و ثوب نجس و نماز مع القعود، در اینجا آیا اطلاقات اوامر اضطراریه اینجاها را شامل می شود یا خیر؟
تحقیق این است که: اطلاقات اوامر اضطراریه این موارد را شامل نمی شود به جهت اینکه اطلاقات حسب ارتکاز عرفی و ظهور انصرافی اضطرار ناشی از سوء اختیار را می گیرد نه اضطرار ناشی از قصد و عمد را و آیه تیمّم نیز به حکم جمله ان لم تجدوا ماءً می رساند که اضطرار به غیر اختیار باید باشد نه اضطراری که خودش آن را ایجاد کرده باشد و عارضی گفته شود بنابراین تعجیز نفس از قیام جایز نبوده اراقه ماء یا تنجیس ثوب طاهر جواز ندارد بلکه تحصیل آب واجب است مانند تحصیل قدرت بر اتیان تکلیف که در غیر این دو صورت مستحق عقوبت بوده چون مبدل که واجب تام دارای مصلحت باشد را عمداً ترک نموده و به بدلش پرداخته، این از یک سو.
***