درس 332:
یک شنبه 21/10/1404 هـ.ش مطابق با 21/ رجب/1447 هـ.ق، کابل، حوزه علمیّه دارالمعارف اهلبیت(ع).
تذکّر: دروس معظّم له عربی بوده به شاگردان فارسی ارائه می گردد غیر از متون، احادیث و نقل و قول ها.
بسم الله الرحمن الرحیم
الحمدلله ربّ العالمین، الصّلاة والسّلام علی خیر خلقه و اشرف بریّته ابی القاسم المصطفی محمّد و علی آله الاطیبین و صحبه المنتجبین لاسیّما بقیة الله فی الارضین روحی و ارواح العالمین لتراب مقدمه الفداء.
نعم: اگر نمازی با طهارت مائیه دارای مصلحت واحده شخصیه باشد که مراتب در آن لحاظ نشده باشد در این صورت ما افاده مرحوم نائینی تمام است که به فرموده ایشان امکان جمع بین امر به اداء و امر به قضاء در خارج وقت وجود ندارد و در اینجا وجهش این است که قید تعذّر هرگاه دخیل باشد در ملاک واجب بطور مطلق حتی در حال تعذّر در چنین جایی موجب به امر فاقد وجود ندارد و چنانچه این موجب وجود داشته باشد مقتضی امر به قضاء در خارج وقت وجود ندارد
و لکن از آن حیث که امکان اشتمال واجب در حال اختیار بر مصلحت واحدهی ذات مراتب یا دو مصلحت ملزمه وجود دارد در مقام ثبوت، در چنین جایی ما افاده مرحوم نائینی تمام نیست.
این بود دعوی اولی امّا دعوی ثانیه این است که:
ما افاده مرحوم نائینی تمام است به حسب مرحله اثبات و دلیلش این است که از تمسّک به اطلاق ادلّه اوامر اضطراریه منعی وجود ندارد فلذا وجوب قضاء در خارج وقت به اثبات نمی رسد به جهت اینکه مولای حکیم در مقام بیان تمام وظیفه فردی مکلّف است و در چنین جایی که از بیان وجوب قضاء سکوت کرده طبیعت سکوت می رساند که اطلاق مقامی وجود دارد و اعاده واجب نیست و الّا باید بیان می فرمود.
و بالجمله: در ادلّه اوامر اضطراریه چه آیه و چه حدیث قصور دلالی وجود ندارد تا اینکه فعل ناقص مکلّف را در وقت قابل اعاده بداند و در خارج آن قابل قضاء و این در جایی است که تمسّک به اطلاق بتوانیم و چنانچه تمسّک به اطلاق نتوانیم مرجع ما اصل عملی است که برائت باشد هم از وجوب اعاده و هم از وجوب قضاء بخاطری که در اصل تکلیف شک داریم.
***