درس 325:
چهارشنبه 10/10/1404 هـ.ش مطابق با 10/ رجب/1447 هـ.ق، کابل، حوزه علمیّه دارالمعارف اهلبیت(ع).
تذکّر: دروس معظّم له عربی بوده به شاگردان فارسی ارائه می گردد غیر از متون، احادیث و نقل و قولها.
بسم الله الرحمن الرحیم
الحمدلله ربّ العالمین، الصّلاة والسّلام علی خیر خلقه و اشرف بریّته ابی القاسم المصطفی محمّد و علی آله الاطیبین و صحبه المنتجبین لاسیّما بقیة الله فی الارضین روحی و ارواح العالمین لتراب مقدمه الفداء.
نتایج اشکال مرحوم سیّد
نتیجه اولی تبیّن این معنی است که: ادلّه اوامر اضطراری در ما نحن فیه اطلاق ندارند و نتیجه ثانیه تبیین این معنی است که: تمسّک به اصل برائت جایز نیست به جهت اینکه رفع اضطرار در اثنای وقت کاشف از این است که امر واقعی به فعل اضطراری تعلّق نگرفته تا اینکه از واقع مجزی باشد بلکه از اوّل امر متعلّق بوده به فعل اختیاری تام و مفروض ما این است که امر واقعی هنوز امتثال نشده فلذا در اینجا در وجوب اتیان امر واقعی به سبب امر اضطراری شکّی رخ نمی دهد تا به اصل برائت تمسّک کنیم و آنچه اتیان شده توسّط مکلّف در خارج فعل اضطراری بوده که چنین فعلی امر نداشته و آنچه که متعلّق امر بوده اتیان نشده
به عبارت دیگر: مأتی به مأمور به نیست و مأمور به مأتی به نمی باشد یعنی ما قصد لم یقع و ما وقع لم یقصد بنابراین چگونه در وجوب اعاده فی الوقت و قضاء در خارج وقت شک نماییم.
و نتیجه ثالثه تبیّن این معناست که: بدار در اینجا نیز جایز نیست به دلیل اینکه جواز بدار ملازم اجزاء است و طبیعی است که اجزاء در اینجا ممکن نیست الّا در فرض وجود امر به فعل اضطراری.
پوشیده نماند که ثبوت بدار و جواز آن در بعضی موارد به دلیل خاص است مانند: موارد تقیه با تمکّن از صلاة با وضوء در آخر وقت یا در مکان دیگر که در اینجا اعاده لازم نیست بعد از ارتفاع عذر که تقیه باشد بلکه میتواند با همان تیمّم نماز مغرب و عشاء را نیز بخواند چنانکه نماز ظهر و عصر را خوانده و امّا موارد خاص از بحث ما خارج است.
***