درس 311:
شنبه 22/9/1404 هـ.ش مطابق با 22/ جمادی الثانی/1447 هـ.ق، کابل، حوزه علمیّه دارالمعارف اهلبیت(ع).
تذکّر: دروس معظّم له عربی بوده به شاگردان فارسی ارائه می گردد غیر از متون، احادیث و نقل و قولها.
بسم الله الرحمن الرحیم
الحمدلله ربّ العالمین، الصّلاة والسّلام علی خیر خلقه و اشرف بریّته ابی القاسم المصطفی محمّد و علی آله الاطیبین و صحبه المنتجبین لاسیّما بقیة الله فی الارضین روحی و ارواح العالمین لتراب مقدمه الفداء.
امر چهارم: در اجزاء است
در شرح مفردات سه عنوان را شناختیم و یک عنوان باقی مانده که اجزا باشد و اجزاء دو معنی دارد یکی لغوی که بمعنای کفایت است و دیگری اصطلاحی که بمعنای سقوط اعاده و قضاء است، بنابراین در اوّل باید گفت که اجزاء بمعنای اوّلش باقی می باشد که حقیقت لغویه باشد و بمعنای دوّم منتقل نشده که حقیقت شرعیه باشد و لکن متعلّقات اجزاء مختلف است که در سه پاراگراف شرح می دهیم:
گاهی متعلّق اجزاء کفایت است هم در قضاء و هم در اعاده و این در جایی است که دلیل بر هردو دلالت کند و دلالتش تمام باشد مثل جایی که مکلّف نماز را در ثوب متنجّس بخواند و نسبت به آن جاهل باشد یا مسافر نمازش را تمام بخواند از باب جهل و ندانستن مسئله و سپس عالم شود چنین مکلّفی اعاده و قضاء نکند و همان نمازش هم در داخل وقت مجزی و مکفی است و هم در خارج وقت.
و گاهی متعلّق اجزاء مأتی به می باشد از مأمور به در اعاده تنها بدون قضاء مانند جایی که نمازگزار در مثال فوق در ثوب متنجّس نماز بخواند لکن از باب نسیان نه از باب جهل در چنین جایی نزد مشهور اعاده تنهاست اگر داخل وقت متذکّر شود و چنانچه متذکّر نشود و خارج وقت یادش بیاید قضای تنهاست.
و گاهی متعلّق اجزاء مأتی به از مأمور به در قضای تنها است بدون اعاده مثل مثال فوق که مأتی به را نسیاناً انجام داده و نماز را نسیاناً تمام خوانده و لکن بعد از وقت یادش آمده در چنین جایی قضای تنها واجب است نزد علامه فیّاض نه نزد مشهور.
بنابراین اجزاء بمعنای کفایت حقیقت لغویه است و در موارد مختلفه محتاج است به تذکّر متعلّقات و لکن در معنای اصطلاحی منتقل نشده که سقوط اعاده و قضاء باشد تا در آن معنی حقیقت شرعیه شود.
***