درس 310:
سه شنبه 1۸/9/1404 هـ.ش مطابق با 1۸/ جمادی الثانی/1447 هـ.ق، کابل، حوزه علمیّه دارالمعارف اهلبیت(ع).
تذکّر: دروس معظّم له عربی بوده به شاگردان فارسی ارائه می گردد غیر از متون، احادیث و نقل و قولها.
بسم الله الرحمن الرحیم
الحمدلله ربّ العالمین، الصّلاة والسّلام علی خیر خلقه و اشرف بریّته ابی القاسم المصطفی محمّد و علی آله الاطیبین و صحبه المنتجبین لاسیّما بقیة الله فی الارضین روحی و ارواح العالمین لتراب مقدمه الفداء.
نظر مؤلف
انصاف این است که: کلام صاحب کفایه محکم و متین است زیرا: اتیان هرچند که علّت اجزاء نیست و لکن علّت است برای منشأ اجزاء چه به معنای لغوی که کفایت باشد و چه به معنای اسقاط و از طرف دیگر اتیان علّت است برای انعدام موضوع اجزاء که امر و اراده باشد.
به عبارت روشنتر: معلول خود اجزاء نیست و همچنان سقوط امر معلول نمی باشد بلکه معلول حکم عقل است به اجزاء و سقوط بنابراین اتیان مأمور به موضوع چنین حکمی است و از تأثیر و علیّت قصد نمی شود غیر از علیّت موضوع در حکم یا تأثیر موضوع در آن.
آیت الله مکارم(دام ظلّه) سخن ما را بیان نموده که نفس سخنش این است:
«انّه لا مانع من کون الاقتضاء بمعنی العلیّة امّا لانّ الاتیان علة لمنشأ الاجزاء او لانّه موجب لانعدام موضوع الامر او الارادة ممّا ذهب الیه المحقق الخراسانی متین فی محلّه[1]».
و همچنان کلام علامه سبحانی(دام ظلّه) تأیید گفته ما و شماست که می فرماید:
«و ما ذکرناه المحقق الخراسانی جدیر بالقبول[2]».
و همچنان کلام علامه فیّاض در این میدان مؤید این سخن است آنجا که فرموده:
«ما افاده متین جدّاً[3]».
***
[1]) انوار الاصول، ج1، ص315.
[2]) المحصول، ج1، ص400.
[3]) المحاضرات، ج1، ص223.