fa-osoolدرس خارج فقه و اصول

درس 85:

شنبه 12/3/1403 هـ.ش مطابق با 23/ ذی القعده/1445 هـ.ق، کابل، حوزه علمیّه دارالمعارف اهلبیت(ع).

تذکّر: دروس معظّم له عربی بوده به شاگردان فارسی ارائه می گردد غیر از متون، احادیث و نقل و قول ها.

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمدلله ربّ العالمین، الصّلاة والسّلام علی خیر خلقه و اشرف بریّته ابی القاسم المصطفی محمّد و علی آله الاطیبین و صحبه المنتجبین لاسیّما بقیة الله فی الارضین روحی و ارواح العالمین لتراب مقدمه الفداء.

عدول مرحوم آخوند از مشهور

مرحوم آخوند در این باب از کلام مشهور عدول نموده و در بحث مشتق نیز این عدول به چشم می خورد هرچند که در بحث استعمالات سخن مشهور را می پذیرد و این عدول ناشی از همین اشکال و عویصه است که می فرماید: ملاک در حمل و صحت آن «هوهویت» است که در فارسی «این همانی» گفته می شود درحالی­که بین هو اوّل که موضوع باشد و هو دوّم که محمول باشد نسبتی وجود ندارد بلکه معنای هو هو این است که زید قائم است و قائم زید است و تغایری بین شان وجود ندارد تا نسبت تصوّر شود.

سپس می فرماید که: و اگر مراتب بین هوهویت موجود باشد و ما آن را بپذیریم در این صورت نیز پذیرفتن مراتب به ملاکی که گفته شد ضرر وارد نمی کند و وجود ملاک که هوهویت باشد حمل را تجویز می کند چه اینکه این حمل در مرتبه اعلی باشد یا مرتبه ادنی یا مرتبه اوسط فرقی ندارد.

و اینکه هوهویت انزل و ادنی است به اتحاد وجود تنهاست مثل حمل شایع صناعی نظیر: زید انسان که در اینجا اتحاد وجود تنهاست و این اتحاد انزل است و اگر اتحاد وجود و ماهیّت را درنظر بگیریم اوسط می شود مثل حمل اوّلی در مثال: زید حیوان ناطق و اگر اتحاد را که همان هوهویت است در وجود و ماهیت و مفهوم ببینیم این اتحاد اعلی می شود مثل قسم اوّل حمل اوّلی نظیر: الانسان انسان، علی هذا حاصل کلام آخوند اختلاف مراتب هوهویت است بنابراین ملاک در ترکّب قضایا نزد مرحوم آخوند توحید است و نزد مشهور تثلیث.

***