(شروع کتاب نکاح از متن لمعه شهید اوّل)
درس 122:
شنبه 20/10/1404 هـ.ش مطابق با 20/ رجب/1447 هـ.ق، کابل، حوزه علمیّه دارالمعارف اهلبیت(ع).
تذکّر: دروس معظّم له عربی بوده به شاگردان فارسی ارائه می گردد غیر از متون، احادیث و نقل و قول ها.
بسم الله الرحمن الرحیم
الحمدلله ربّ العالمین، الصّلاة والسّلام علی خیر خلقه و اشرف بریّته ابی القاسم المصطفی محمّد و علی آله الاطیبین و صحبه المنتجبین لاسیّما بقیة الله فی الارضین روحی و ارواح العالمین لتراب مقدمه الفداء.
حاصل وهم این است که در آیه شریفه قیدی وجود دارد که دخلتم بهن باشد و قبل از قید بیانی وجود دارد که امّهات نسائکم باشد و همچنان جمله ربائبکم علی هذا آیا چنین قیدی برگشت می کند به هردو جمله که در آیه مذکور است یکی تحریم امّهات نساء و دیگری تحریم ربائب الّاتی فی حجورکم که خدای متعال حرمت امّهات نساء و ربائب را به دخول قید کرده به خلاف زنانی که دخول به آنها صورت نگرفته فلذا چنین امّهات غیر مدخوله حرام خواهد بود یا چنین نیست بلکه امّهات نساء بطور مطلق حرام است و دخول در آن دخالت ندارند؟
جواب مرحوم شهید ثانی
دفع این وهم این است که دو جواب در اینجا قابل ارائه می باشد که هرکدام را شرح و توضیح می دهیم:
جواب اوّل این است که:
قید مذکور راجع است به جمله اخیره فقط بدون اینکه برگشت کند به ماقبل آن جمله به دلیل اینکه در علم اصول ثابت شد که وقتی جمل متعدّده استثناء یا قیدی را به دنبال داشته باشند متعیّن رجوع قید یا استثناء است به جمله اخیره و مثال نحوی و عرفیشان این است: اکرم العلماء و اطعم الفقراء و وقّر الکبار الّا الفسّاق منهم که در اینجا قید یا استثناء فسّاق منهم بعد از سه جمله آمده و مرجع شان اخیره تنها است که وقّر الکبار باشد و به دو جمله قبلی برگشت ندارد.
در ما نحن فیه قیدی که دخلتم بهن است در آیه شریفه بعد از دو جمله است یکی امّهات نسائکم و دیگری ربائبکم الّاتی فی حجورکم که هردو عطف به واو شده در اینجا قید دخلتم بهن به ربائب برگشت می کند نه به امّهات نساء یعنی که حرمت ربائب مقیّد است و منوط و مشروط به دخلتم بهن و مطلق نیست به خلاف امّهات النساء که حرمت آنان به مجرد عقد است چه دخول باشد یا نباشد.
***