(شروع کتاب نکاح از متن لمعه شهید اوّل)
درس 88:
شنبه 1/9/1404 هـ.ش مطابق با 1/ جمادی الثانی/1447 هـ.ق، کابل، حوزه علمیّه دارالمعارف اهلبیت(ع).
تذکّر: دروس معظّم له عربی بوده به شاگردان فارسی ارائه می گردد غیر از متون، احادیث و نقل و قولها.
بسم الله الرحمن الرحیم
الحمدلله ربّ العالمین، الصّلاة والسّلام علی خیر خلقه و اشرف بریّته ابی القاسم المصطفی محمّد و علی آله الاطیبین و صحبه المنتجبین لاسیّما بقیة الله فی الارضین روحی و ارواح العالمین لتراب مقدمه الفداء.
مرحوم شهید در مسئله تاسعه چنین فرموده:
«لو زوّجها الابوان برجلین و اقترنا قدّم عقد الجدّ و ان سبق عقد احدهما صحّ عقده ولو زوّجها الاخوان برجلین فالعقد السابق ان کانا وکیلین و الّا فتتخیّر ما شائت و یستحبّ اجازة العقد الاکبر فان اقترنا بطلا ان کان کل منهما وکیلاً و الّا صحّ عقد الوکیل منهما ولو کانا فضولیین اقترنا تخیّرت».
تزویج ابوان
چنانچه ابّ و جدّ ابّی جاریه را به نکاح دهند به دو نفر و زمان هردو نکاح متحد باشند و همچنان زمان قبول نیز متحد باشند در چنین جایی عقد جد مقدّم است و در این مسئله فقهاء اصحاب اختلافی ندارد و دلیلش از اخبار روایت عبید بن زراره است که مرحوم شیخ در تهذیب آورده و روایت از امام ششم(ع) است درباره ی جاریه ای که وی را به نکاح داده از سوی ابّ به کسی و از سوی جدّ به کس دیگر، امام در جواب فرموده:
«الجدّ اولی بذالک ما لم یکن مضارّا ان لم یکن الأبّ زوّجها قبله[1]».
در این مسئله تعلیلی نیز صورت گرفته و آن اینکه ولایت جدّ اقوی می باشد از ولایت ابّ به جهت اینکه ولایت جدّ بر ابّ نیز ثابت است و در صورتی که برای ابّ نقصی وارد شده باشد مانند جنون و امثالش به خلاف جایی که نقص برای جد باشد که در چنین جایی ابن ولایتی بر ابّ ندارد.
مرحوم شهید ثانی می فرماید که: چنین علّتی بر فرض تمامیّت حکم را به غیر باب نکاح تعدّی خواهد داد درحالیکه فقهاء اصحاب قائل به تعدّی حکم نیستند و اجود در اینجا قصر حکم است بر موضع وفاق زیرا: چنین موضعی بر خلاف اصل است و آن اشتراک در ولایت می باشد و امّا چنین قوّتی مرجّح به حساب نمی آید.
در تعدّی حکم به جدّ و همین گونه به اجداد ابّی وجهی بنظر می رسد و آن علّت است که اقوی بودن باشد پس ولایت جدّ اعلی همچنان اقوی است چنانچه برای پایینی ها نقص وارد باشد بدون عکس در اینجا نیز اقتصار بر موضع نص اجود است هرچند که در اطلاق ولایت بر جدّ و اجداد حقیقتی وجود دارد که این حقیقت یکسان است چون همه جدّ گفته می شود هرچند که جدّ ادنی مجازاً ابّ گفته می شود.
***
[1]) التهذیب، ج7، ح36، ص390.