درس 158:
چهارشنبه 6/8/1405 هـ.ش مطابق با 17/ جمادی‌الاوّل/1448 هـ.ق، کابل، حوزه علمیّه دارالمعارف اهلبیت(ع).
تذکّر: نوشته معظّم له عربی بوده به شاگردان فارسی ارائه میگردد غیر از متون، احادیث و نقل و قولها.
بسم الله الرحمن الرحیم
الحمدلله ربّ العالمین، الصّلاة والسّلام علی خیر خلقه و اشرف بریّته ابی القاسم المصطفی محمّد و علی آله الاطیبین و صحبه المنتجبین لاسیّما بقیة الله فی الارضین روحی و ارواح العالمین لتراب مقدمه الفداء.
و لکن استاد ما علامه سبحانی(دام ظلّه) از این اظهارات جواب داده به اینکه تصریحات مصنفین کتب اربعه از آنچه ما در پی آنیم که وثاقت راوی باشد اجنبی میباشد و جواب ایشان سه جواب است که به ترتیب یادآور میشویم:
جواب اوّل این است که: مشایخ حدیث شهادت دادهاند به صحّت روایات کتبشان و شهادت ندادهاند به وثاقت روّات روایات و بین این دو مسئله فاصلهی بعیده است چه اینکه ممکن است که مستند مشایخ قراینی باشد که از خود روایات منفصلاند چنانکه مرحوم محقق بهائی در “مشرق الشمسین” و مرحوم فیض کاشانی در “الوافی” به این مطلب تصریح فرمودهاند و با این وضعیت چگونه ممکن است که تصریحات مشایخ را مربوط وثاقت روّات بدانیم؟
ظاهر این است که کلام علمین که بهائی و فیض باشند مستند است بر قرائن خارجه نه بر وثاقت روّات و بر این سخن فرمایش مرحوم فیض دلالت میکند که مرحوم ایشان در تنویع حدیث معتبر فرمایشاتی کرده است و آن اینکه:
اعتماد بر قرائن منفصله را یکی از ادلهی اعتبار حدیث دانسته و به آن رکون و اعتماد کرده مثل احادیثی که در یک اصل یا چند اصل دیده شده باشد یا اینکه منتسب شده باشد به اصحاب اجماع مانند: زراره و ابن مسلم و دیگران یا اینکه منتسب شده به مشایخ ثقات ثلاثه نظیر: صفوان، بزنطی و ابن ابی عمیر یا اینکه از احادیثی بوده که بر معصوم(ع) عرضه شده مانند: احادیث یا کتب عبیدالله حلبی که بر امام ششم(ع) عرضه شد یا دو کتاب یونس بن عبدالرحمن و فضل بن شاذان که بر امام عسکری(ع) عرضه شد یا اینکه اعتبار حدیث از کتبی آمده که اعتبار آن کتب بین سلف شایع بوده مثل کتاب صلاة حریز بن عبدالله سجستانی و کتب دو فرزند سعید و علی بن مهزیار که از امامیه بودهاند و حتی غیر امامیه را نیز شامل است مثل کتاب حفص بن غیاث که قاضی بوده و کتاب حسین بن عبیدالله سعدی و کتاب قبله علی بن حسن طاطری…
***