دوره دوّم خارج اصول فقیه اصولی، حضرت آیت الله العظمی حاج واعظ زاده بهسودی(دام ظله)

درس 406:

دو‌شنبه 4/8/1405 هـ.ش مطابق با 15/جمادی‌الاول/1448 هـ.ق، کابل، حوزه علمیّه دارالمعارف اهلبیت^(ع).

تذکّر: دروس معظّم له عربی بوده به شاگردان فارسی ارائه می­گردد غیر از متون، احادیث و نقل و قول­ها.

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمدلله ربّ العالمین، الصّلاة والسّلام علی خیر خلقه و اشرف بریّته ابی القاسم المصطفی محمّد و علی آله الاطیبین و صحبه المنتجبین لاسیّما بقیة الله فی الارضین روحی و ارواح العالمین لتراب مقدمه الفداء.

امر دوّم: مشرب تفضّل است

مشرب تفضّل مشرب مرحوم مفید است در کتاب اوائل المقالات(صفحه 11) یا اینکه مشرب مرحوم صدوق است در کتاب ثواب الاعمال(صفحه 56) و مرجع این مشرب جعل و مواضعه است مانند: جعل در جعلیه و جزاء عرفی در حکومت و سیاست مانند: ابواب حدود که خدای متعال بر بندگانش تفضّل می­نماید از طریق وعد و جعل و مواضعه.

پوشیده نماند که تخلّف وعد و مواضعه یا جعل قوانین بدون ریب و اشکال است زیرا: تخلّف از قوانین قبیح بوده مستلزم کذب است در غیر مالک مملوک که بشر باشد و امّا در مالک مملوک که خدای متعال باشد قبحی وجود ندارد به جهت اینکه تمامی موجودات و مخلوقات ملک طلق اوست و جعل در اینجا از باب استحقاق نبوده بلکه از باب تفضّل است چنانکه در باب اعطاء سراپا تفضّل است.

صاحبان این مشرب برای گفته­هایش استدلالاتی دارند به آیات شریفه که سه نمونه آن را به ترتیب ذکر می­کنیم:

نمونه اوّل: آیه مبارکه 95 است از سوره نساء که می­فرماید: «و کلّاً وعد الله الحسنی».

نمونه دوّم: آیه مبارکه نهم است از سوره مائده که می­فرماید: «وعد الله الذین آمنوا و عملوا الصالحات لهم مغفرة و اجر عظیم».

نمونه سوّم: آیه مبارکه 160 است از سوره انعام که می­فرماید: «من جاء بالحسنة فله عشر امثالها و من جاء بالسیّئة فلا یجزی الّا مثلها».

***