درس 408:
چهار‌شنبه 6/8/1405 هـ.ش مطابق با 17/جمادی‌الاول/1448 هـ.ق، کابل، حوزه علمیّه دارالمعارف اهلبیت(ع).
تذکّر: دروس معظّم له عربی بوده به شاگردان فارسی ارائه میگردد غیر از متون، احادیث و نقل و قولها.
بسم الله الرحمن الرحیم
الحمدلله ربّ العالمین، الصّلاة والسّلام علی خیر خلقه و اشرف بریّته ابی القاسم المصطفی محمّد و علی آله الاطیبین و صحبه المنتجبین لاسیّما بقیة الله فی الارضین روحی و ارواح العالمین لتراب مقدمه الفداء.
امر چهارم: مشرب تمثّل است
مشرب تمثّل مشرب صاحب حکمت متعالیه است(ج9، ص293 و 296) که ایشان میفرماید: ثواب و عقاب هردو نفس عمل است و لکن به لباس اخروی و برای عمل دو صورت است یکی: صورت دنیوی و دیگری: صورت اخروی که این عمل متمثّل میشود در هر موطنی به وجود مناسب آن موطن بنابراین عمل از قبیل تمثّل ملکوتی است خلقاً و اعتقاداً و نفس مکلّف به واسطه اعمال حسنه مستعد اعطاء میشود کما اینکه تقدّر پیدا میکند به تمثیل صور غیبیّه مانند: حور و قصور یا عقربها و مارها.
استدلال مرحوم صدر المتألهین آیاتی است که به ترتیب ذکر میکنیم:
آیه اولی آیه 35 سوره مبارکه توبه است که میفرماید: «یوم یحمی علیها فی نار جهنّم فتکوی بها جباههم و جنوبهم و ظهورهم هذا ما کنزتم لانفسکم فذوقوا ما کنتم تکنزون».
آیه ثانیه آیه 49 سوره مبارکه کهف است که میفرماید: «و وجدوا ما عملوا حاضراً و لا یظلم ربک احدا».
آیه ثالثه آیه 30 سوره مبارکه آل عمران است که میفرماید: «یوم تجد کل نفس ما عملت من خیر محضراً و ما عملت من سوء تودئ لو انّ بینها و بینه امداً بعیداً».
و همچنان آیات دیگر که مجال ذکرش نیست.
به هر صورت ایشان معتقد است که رابطه ثواب و عقاب بالنسبة به اعمال انسان رابطه علّی و معلولی نمیباشد و همچنان مواضعه و مواعده مشاهده نمیشود و کذالک رابطه توحیدی وجود ندارد بلکه در اینجا تجلّی اعمال است در هر ظرفی و لباس آن ظرف و آن لباس، لباس خاص است.
***