fa-derayaدرس خارج فقه و اصول

درس 153:

سه‌ شنبه 12/3/1405 هـ.ش مطابق با 17/ ذی الحجه/1447 هـ.ق، کابل، حوزه علمیّه دارالمعارف اهلبیت(ع).

تذکّر: نوشته معظّم له عربی بوده به شاگردان فارسی ارائه می­گردد غیر از متون، احادیث و نقل و قول­ها.

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمدلله ربّ العالمین، الصّلاة والسّلام علی خیر خلقه و اشرف بریّته ابی القاسم المصطفی محمّد و علی آله الاطیبین و صحبه المنتجبین لاسیّما بقیة الله فی الارضین روحی و ارواح العالمین لتراب مقدمه الفداء.

نمونه پنجم: احمد بن محمّد جوهری بغدادی است که در ترجمه نجاشی به شماره 207 و در رجال شیخ طوسی به شماره 64 آمده است و از تصانیف ایشان کتاب “الاشتمال فی معرفة الرجال” است.

نمونه ششم: شیخ ابوالعباس احمد بن محمّد بن نوح ساکن بصره است که کتابش بنام “الرّجال” روّات امام صادق(ع) را در بر گرفته.

نمونه هفتم: احمد بن محمّد قمّی است متوفّی سال 350 هـ.ق در ترجمه نجاشی به شماره 223 و ایشان کتابی بنام “الطبقات” دارد که روّات زیادی را گردآوری کرده.

نمونه هشتم: احمد بن محمّد کوفی است در ترجمه نجاشی به شماره 236 که از جمله کتب ایشان کتاب “ممدوحین و مذمومین” را یادآور شده.

نمونه نهم: حسن بن محبوب سرّاد یا زرّاد است متوفّی 224 هـ.ق که 60 نفر راوی عصر امام ششم(ع) را جمع آوری کرده و دو کتاب تألیف نموده به نام­های “مشیخه” و “معرفة روّات الاخبار”.

نمونه دهم: فضل بن شاذان است که از ائمه علم رجال بحساب می­آید و در سال 254 هـ.ق وفات نموده و در یک روایت 260 نیز گفته شده و ایشان از اصحاب امام رضا(ع) و امام جواد(ع) و امام هادی(ع) است و در ایّام امام عسکری(ع) وفات نموده.

مرحوم علامه در کتاب خلاصه در قسم دوّم در ترجمه ابن سنان از وی نقل حدیث می­کند و نظر می­دهد که در روایات ایشان توقّف وجه دارنده است و در بعضی کتبش می­نویسد که ابن سنان از کذّابین است فلذا توقّف ایشان به همین جهت است و امّا غیر از ایشان دگران راجع به ابن سنان حرفی ندارند.

حاصل این نمونه­ها این است که تحقیق و تتبّع در احوال علماء مخصوصاً متقدمین اشراف انسان را تا حد اذعان و یقین می­رساند که توثیقات و تضعیفات آنان در کتب­شان مستند می­باشد یا به سوی وجدان در کتاب­هایی که نسبت­شان به مؤلفین­شان روشن است یا مستند است به نقل و سماع و یا به استفاضه و اشتهار و یا به طرقی که نزدیک به استفاضه و اشتهارند.

مخفی نماند که اسماء متقدّمین در علم رجال و ذکر جمیع خصوصیات در کتاب “مصفّی المقال” چاپ 1378 آمده است و همچنان شیخ و نجاشی این اسامی را یادآور شدند ولو در ضمن ترجمه­های­شان از روّات.

***