fa-osoolدرس خارج فقه و اصول

درس 391:

شنبه 26/2/1405 هـ.ش مطابق با 29/ذی القعده/1447 هـ.ق، کابل، حوزه علمیّه دارالمعارف اهلبیت(ع).

تذکّر: دروس معظّم له عربی بوده به شاگردان فارسی ارائه می­گردد غیر از متون، احادیث و نقل و قول­ها.

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمدلله ربّ العالمین، الصّلاة والسّلام علی خیر خلقه و اشرف بریّته ابی القاسم المصطفی محمّد و علی آله الاطیبین و صحبه المنتجبین لاسیّما بقیة الله فی الارضین روحی و ارواح العالمین لتراب مقدمه الفداء.

در این تتمّه شایسته است که از دوران قید بسوی هیئت یا ماده بحث کنیم که مرحوم شیخ ترجیح داده رجوع قید بسوی ماده را و دلیل این بزرگوار دو چیز است:

یکی اینکه: اطلاق هیئت شمولی است و ازحاق لفظ مانند عمومیّت عام و اطلاق ماده بدلی می­باشد برخاسته از مقدمات حکمت مانند رقبه فلذا تقیید ثانی که ماده باشد اولی می­باشد[1].

بعضی اعاظم که صاحب الاجود باشد وجه تقدیم اطلاق ماده را بر هیئت اینگونه می­نویسد که: تقدیم بدلی اقتضاء می­کند رفع ید را از شمول در بعضی مدلولش به خلاف تقدیم شمولی که فرض ما در اینجا یک فرد است بنا بر بدلیّت و این اطلاق باید محفوظ باشد[2].

و دلیل دیگر این است که: تقیید هیئت موجب می­شود بطلان محل اطلاق را در ماده به خلاف عکس که تقیید ماده موجب بطلان محل اطلاق هیئت نمی­شود بنابراین تقیید چیزی که موجب بطلان اطلاق دیگری نشود اولی می­باشد.

تعجّب است که مرحوم شیخ این بحث را منعقد ساخته و به دو دلیل استدلال کرده و فرموده که رجوع قید به ماده رجحان دارد درحالی­که قبلاً فرموده بود رجوع قید به ماده ممتنع است.

بنابراین رجوع قید به ماده بر فرض امکان رجوع است و یا اینکه بگوییم با انعقاد این بحث ایشان از مختارش برگشته.

***

[1]) مطارح الانظار، ص49، س33-38.

[2]) الاجود، ج1، ص162-161.