fa-derayaدرس خارج فقه و اصول

درس 146:سه‌ شنبه 15/2/1405 هـ.ش مطابق با 18/ ذی القعده/1447 هـ.ق، کابل، حوزه علمیّه دارالمعارف اهلبیت(ع).

تذکّر: نوشته معظّم له عربی بوده به شاگردان فارسی ارائه می­گردد غیر از متون، احادیث و نقل و قول­ها.

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمدلله ربّ العالمین، الصّلاة والسّلام علی خیر خلقه و اشرف بریّته ابی القاسم المصطفی محمّد و علی آله الاطیبین و صحبه المنتجبین لاسیّما بقیة الله فی الارضین روحی و ارواح العالمین لتراب مقدمه الفداء.

ثمّ: علامه سبحانی(دام ظلّه) از احتمال سوّم و هردو امرش جواب می­دهد که متنش چنین است:

«و الجواب: انّ تبیّن الوارد فی الآیة لا یراد منه العلم القطعی الذی یبحث عنه فی علم المنطق بل المراد من التبیّن هو الظهور و الوضوح عند العقلاء و یکفی فی ذالک کون الدلیل مفیداً للاطمینان عندهم و یدلّ علی ذالک قوله سبحانه:

و کلوا و اشربوا حتی یتبیّن لکم الخیط الابیض من الخیط الاسود من الفجر[1]»

و قال سبحانه و تعالی ایضاً:

«و من یشاقق الرسول من بعد ما تبیّن له الهدی و یتّبع غیر سبیل المؤمنین نوّله ما تولّی و نصلیه جهنّم و سائت مصیرا[2]»

و المراد بعد ما تمّت الحجّة علیه کما هو المراد فی قوله سبحانه:

«ام آتیناهم کتاباً فهم علی بیّنة منه[3]»

حجّت عبارت است از چیزی که عقلاء به وسیله آن چیز استدلال و احتجاج می­کند بعضی علیه بعض دیگر و این گونه حجّت برخواسته از ادواتی است که مفید اطمینان باشد برای نوع عقلاء، اطمینانی که انسان در پناه او آرامش پیدا می­کند و پر واضح است که این هدف و مقصد از خبر ثقه به دست می­آید که در ما نحن فیه قول رجالی ثقه است و همچنان خبری که موثوق به گفته می­شود که انسان نسبت به صدورش آرامش می­یابد.

نعم: عمل به خبر فاسق که متهم است به کذب و وضع و دس متوقّف است بر تبیّن و نهایتاً چنین تبیّنی غیر حاصل است نزد اخبار فساق و در حصول همچو تبیّنی فحص ویژه لازم است بعد از استماع خبر و علاوه کنید اینکه صدق فاسق بر اصحاب آراء باطله زمانی که از پدران­شان عقائدی را به ارث برده باشند بدون تقصیر بلکه قصور آنها در اکثر فرقه­های امامیه غیر اثنی عشری جای تأمل است.

***

) بقره/187.[1]

) نساء/115.[2]

) فاطر/40.[3]