درس 136:
سه شنبه 28/11/1404 هـ.ش مطابق با 28/ شعبان/1447 هـ.ق، کابل، حوزه علمیّه دارالمعارف اهلبیت(ع).
تذکّر: نوشته معظّم له عربی بوده به شاگردان فارسی ارائه میگردد غیر از متون، احادیث و نقل و قولها.
بسم الله الرحمن الرحیم
الحمدلله ربّ العالمین، الصّلاة والسّلام علی خیر خلقه و اشرف بریّته ابی القاسم المصطفی محمّد و علی آله الاطیبین و صحبه المنتجبین لاسیّما بقیة الله فی الارضین روحی و ارواح العالمین لتراب مقدمه الفداء.
امر دوّم: آیه نبأ است
اهمّ آنچه استدلال شده به حجیّت خبر واحد آیه نبأ است که الله متعال فرموده: «ان جائکم فاسق بنبأ فتبیّنوا ان تصیبوا قوماً بجهالة فتصبحوا علی ما فعلتم نادمین[1]».
و فرق نمیکند که در صدر آیه به مفهوم وصف استدلال شود یا به مفهوم شرط یا اینکه قائل شویم به عدم مفهوم این دو خصوصاً در جایی که وصف اعتماد به موصوف نداشته باشد و همچنان فرق ندارد که بگوییم قضیه شرطیه بخاطر تحقق موضوع سبقت گرفته یا اینکه بگوییم قضیه شرطیه متضمن مفهوم است در جایی که جزء مقدّم باشد و شرط مؤخر.
استاد ما آیت الله سبحانی میفرماید که: چه بگوییم به آنچه اینجا گفته شد یا به آن قائل نباشیم ذیل آیه موضوع را تحدید میکند و تکلیف را روشن در آنجا که عمل به خبر واحد شود و بیان میکند که آنچه منع است عمل به خبری میباشد که خبر جاهل به حساب بیاید نه خبر عاقل فلذا ذیل آیه این است که: «ان تصیبوا قوماً بجهالة فتصبحوا علی ما فعلتم نادمین» بنابراین باید ترکیز کنیم به تحدید جهالت که در ذیل آیه مطرح است.
جهل گاهی اطلاق میشود و از آن اراده میشود “ضد علم” که این معنی شایع است و گاهی اطلاق میشود و از او قصد میشود ضد عقل آنجا که حضرت باری میفرماید: «انّما التوبة علی الله للذین یعملون السوء بجهالة ثمّ یتوبون من قریب فاولئک یتوب الله علیهم و کان الله علیماً حکیما[2]».
و جای دیگر میفرماید که: «کتب ربّکم علی نفسه الرحمة انّه من عمل منکم سوء بجهالة ثمّ تاب من بعده و اصلح فانّه غفور رحیم[3]».
و همچنان میفرماید که: «ثمّ انّ ربّک للذین عملوا السوء بجهالة ثمّ تابوا من بعد ذالک و اصلحوا انّ ربّک من بعدها لغفور رحیم[4]».
***
[1]) حجرات/6.
[2]) نساء/17.
[3]) انعام/54.
[4]) نحل/119.