درس 223:
دوشنبه 27/11/1404 هـ.ش مطابق با 27/ شعبان/1447 هـ.ق، کابل، حوزه علمیّه دارالمعارف اهلبیت(ع).
تذکّر: نوشته معظّم له عربی بوده به شاگردان فارسی ارائه میگردد غیر از متون، احادیث و نقل و قولها.
بسم الله الرحمن الرحیم
الحمدلله ربّ العالمین، الصّلاة والسّلام علی خیر خلقه و اشرف بریّته ابی القاسم المصطفی محمّد و علی آله الاطیبین و صحبه المنتجبین لاسیّما بقیة الله فی الارضین روحی و ارواح العالمین لتراب مقدمه الفداء.
کلام اصحاب را در تمییز روایات مرادی و اسدی ذکر کردیم و برای تتمیم آن مطالب دیگر را میافزاییم و آن اینکه: علی بن حمزه بطائنی از اسدی کثیراً روایت کرده و گویا اسدی قائد وی بوده و این کثرت روایت مرجّح او به حساب میآید که منظور از ابا بصیر اسدی باشد[1].
ظاهر این است که از مرادی ابن حمزه روایتی ندارد آن گونه که شعیب عقرقوفی و عبدالله بن وضّاح و حسین بن ابی العلاء و جعفر بن عثمان روایت نموده و این روایات قرینه میشود که مراد از ابا بصیر اسدی است.
زمانی که راوی از ابا بصیر عبدالله بن مسکان باشد یا ابی جمیله که مفضّل بن صالح است یا ابان بن عثمان در این صورت مراد از ابا بصیر لیث مرادی میشود.
مرحوم محقق شوشتری بعد از ذکر ممیّزات اسدی این عبارت را نوشته است:
«اذا کان یحیی و لیث فی مصر واحد فایّ مانع من ان یروی کل من روی عن احدهما عن الآخر؟ حتی انّ البطائنی الذی اتفقوا علی انّه من روّات یحیی و قائده یجوز ان یروی عن لیث و ان لم نقف علیه محققاً[2]».
و قریب به همین مضمون فرمایش علامه کلباسی است در کتاب سماء المقال بعد از فحص از ممیّزات هر یکی از اسدی و مرادی از دیگری[3].
علی ایّ حال بطور مطلق در آینده خواهیم گفت که مراد از ابا بصیر یحیی بن ابی القاسم است و بر این گفته شواهدی نیز وجود دارد که بعداً ذکر میکنیم.
***
[1]) فهرس النجاشی، رقم 656.
[2]) قاموس الرجال، ج11، ص167.
[3]) سماء المقال، ج1، ص133.