درس 215:
شنبه 11/11/1404 هـ.ش مطابق با 11/ شعبان/1447 هـ.ق، کابل، حوزه علمیّه دارالمعارف اهلبیت(ع).
تذکّر: نوشته معظّم له عربی بوده به شاگردان فارسی ارائه میگردد غیر از متون، احادیث و نقل و قولها.
بسم الله الرحمن الرحیم
الحمدلله ربّ العالمین، الصّلاة والسّلام علی خیر خلقه و اشرف بریّته ابی القاسم المصطفی محمّد و علی آله الاطیبین و صحبه المنتجبین لاسیّما بقیة الله فی الارضین روحی و ارواح العالمین لتراب مقدمه الفداء.
نظریه اولی این است که: عبدالله بن محمّد اسدی که در کتب رجالیه مذکور است کسی میباشد که در اسانید روایات از وی به حجّال تعبیر شده و ایشان عبدالله حجّال است یا عبدالله بن محمّد حجّال و یا ابا محمّد حجّال و یا عبدالله بن مزخرف و عبدالله از اصحاب امام هشتم(ع) است[1] بنابراین بین عبدالله و بین لیث بن بختری و یحیی بن قاسم از حیث طبقه اشتراک وجود دارد و کنیه ایشان ابا محمّد است و لکن هیچ یکی از رجالیها بر کنیه ابا بصیر ایشان را یاد نکرده است.
امّا ابو بصیر که عبدالله بن محمّد اسدی باشد نامی از ایشان در کتب رجالیه وجود ندارد مگر آنچه که مرحوم کشّی در رجالش عنوان کرده و مرحوم شیخ طوسی و من تبعش بر نوشته کشّی اعتماد نموده فلذا عبدالله بن محمّد اسدی با کنیه ابا بصیر؛ لیث بن بختری مرادی میباشد[2].
و روایاتی در این میان ذکر شده که در آن روایات عنوان ابا بصیر به عبدالله بن محمّد اسدی اطلاق شده و در ذیل آن روایتی نقل شده که در سند و متن این روایت دلالتی وجود ندارد که معنون ابا بصیر باشد و راوی این روایت عبدالله بن وضّاح است که این راوی از راویان یحیی بن ابی القاسم است و از ممیّزات و مرویات ایشان و اصل روایت منقول است از امام ششم(ع) که در آن روایت مخاطب امام ابا بصیر است لکن با کنیه ابا محمّد درحالی که ابا محمّد کنیه یحیی نیز میباشد.
در اینجا استاد ما علامه سبحانی از مرحوم کشّی میپرسد که از کجا اطلاع حاصل کردید که ابا بصیر یحیی بن ابی قاسم نبوده بلکه عبدالله بن محمّد اسدی است درحالی که ایشان با یحیی در یک طبقه قرار دارد و اینکه راوی مکنّی به ابا بصیر ابا محمّد باشد غیر از جناب شما کسی این شخص را نمیشناسد که از اصحاب امام صادق(ع) باشد بلکه این راوی در رجال برقی نی یاد نشده و عقیقی و ابن عقده و ابن غضائری که بعد از برقی آمدهاند همچنان از ایشان ذکری به میان نیاوردهاند از اینجاست که مرحوم علامه کلباسی در این باره اظهار نظر نموده مینویسد: «فلقد اجاد من قال انّ ظنّی انّ اراده(ایّ الکشّی) هذا الخبر فی هذا المقام ممّا لا وجه له[3]».
***
[1]) سماء المقال، ج1، ص101 و الفهرس، رقم595، ص226.
[2]) اختیار معرفة الرجال، ص174-169. رقم298-285.
[3]) سماء المقال، ج1، ص100.