fa-feqhدرس خارج فقه و اصول

(شروع کتاب نکاح از متن لمعه شهید اوّل)

درس 159:

سه‌ شنبه 25/1/1405 هـ.ش مطابق با 26/ شوال/1447 هـ.ق، کابل، حوزه علمیّه دارالمعارف اهلبیت(ع).

تذکّر: دروس معظّم له عربی بوده به شاگردان فارسی ارائه می­گردد غیر از متون، احادیث و نقل و قول­ها.

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمدلله ربّ العالمین، الصّلاة والسّلام علی خیر خلقه و اشرف بریّته ابی القاسم المصطفی محمّد و علی آله الاطیبین و صحبه المنتجبین لاسیّما بقیة الله فی الارضین روحی و ارواح العالمین لتراب مقدمه الفداء.

انصاف این است که:

ضعف روایت ابا بصیر از طرف شهید ثانی وجهی ندارد و آن اینکه ابا بصیر هرچند که مشترک است بین چند نفر و لکن بنابر اغلب منظور از ابا بصیر یا لیث مرادی است و یا یحیی بن ابی القاسم که هردو ثقه می­باشند و امّا وجه قطع یا اضمار غالباً بخاطر تقطیع روایت است نه بخاطر عدم ذکر امام از اصل و اساس بلکه امام در باب دیگر مذکور است و صاحب مستمسک بخاطر حل مشکل تقطیع روایت که در تبویب احادیث توسط حرّ عاملی ایجاد شده بود اقدام شایسته­ای انجام داد و سعی­شان جدّاً مشکور است.

و امّا وجه ضعف در روایت عمّار ساباطی همچنان وجه ندارد زیرا: امام صادق(ع) معلوم است که در حدیث مروی عنه می­باشد زیرا: پر واضح است که عمّار ساباطی بطور همیشه از امام صادق(ع) نقل حدیث می­کند فلذا چنین حدیثی به حکم مسند است نه به حکم مضمر علاوه اینکه بعضی مضمرات به همین دلیل در حکم مسندات­اند مانند: مضمرات علی بن جعفر و بعضی اعلام ثقات مانند: زراره و امثالش و به همین دلیل شهید ثانی در پایان اشکالش فرموده است “لو صحّتا” که حکایت دارد از عدم ورود اشکالش که در این صورت حمل بر کراهت حقیقتاً طریق جمع است.

و امّا حمل هردو روایت بر کراهت ممکن است همچنان مورد اشکال باشد و آن اینکه: تعبیر “لا یحلّ” و تعبیر “حرام” در هردو روایت حمل بر کراهت را نمی­پذیرد بنابراین زمانی که این حمل قبول نشود قضیه از باب استفاده مفهوم از جمله شرطیه قابل حل است و آن اینکه در اوّل حدیث آمده «اذا تابت حل له نکاحها» که مفهومش لا یحلّ می­شود نه منطوقش بنابراین دفع اشکال از دو حدیث ممکن می­شود مگر اینکه بگوییم حجیّت مفهوم به دلیل مفهوم شرط بودن محرز است بنابراین راه جمع ما بی اشکال است و همان حکم به جواز با کراهت اقرب به صواب است به علاوه صحیحه حلبی ما را در این عرصه کمک می­کند که طریق جمع را فتوا بدهیم.

***