fa-feqhدرس خارج فقه و اصول

(شروع کتاب نکاح از متن لمعه شهید اوّل)

درس 147:

شنبه 25/11/1404 هـ.ش مطابق با 25/ شعبان/1447 هـ.ق، کابل، حوزه علمیّه دارالمعارف اهلبیت(ع).

تذکّر: دروس معظّم له عربی بوده به شاگردان فارسی ارائه می­گردد غیر از متون، احادیث و نقل و قول­ها.

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمدلله ربّ العالمین، الصّلاة والسّلام علی خیر خلقه و اشرف بریّته ابی القاسم المصطفی محمّد و علی آله الاطیبین و صحبه المنتجبین لاسیّما بقیة الله فی الارضین روحی و ارواح العالمین لتراب مقدمه الفداء.

مرحوم شهید در ادامه مسئله چنین فرموده:

«و لا یجوز للحرّ ان یتزوّج الأمة مع قدرته علی تزویج الحرّة او مع عجزه اذا لم یخش العنت و قیل یجوز علی کراهة وهو مشهور فعلی الاوّل لا یباح الّا بعدم الطول و خوف العنت و علی الثانی یباح اثنتان».

حکم نکاح حرّ و شروط آن

برای حرّ مسلم جواز ندارد که با امه ازدواج کند درحالی­که قدرت دارد بر تزویج حرّه یعنی می­تواند نفقه بدهد و وطی کند که در آیه تعبیر به طَول شده و تعبیر به عدم خوف از عنت و آیه این است:

«و من لم یستطع منکم طولاً ان ینکح المحصنات المؤمنات فمما ملکت ایمانکم من فتیاتکم المؤمنات و الله اعلم بایمانکم بعضکم من بعض فانکحوهنّ باذن اهلهن و آتوهن اجورهن بالمعروف محصنات غیر مسافحات و لا متخذات اخدان فاذا احصنّ فان ایتن بفاحشة فعلیهنّ نصف ما علی المحصنات من العذاب ذالک لمن خشی العنة منکم و ان تصبروا خیر لکم و الله غفور رحیم[1]».

شرط دوّم عجز از نکاح حرّه است و عدم عنت یعنی خوف از وقوع در حرام در صورت مجرّد ماندن مانند: زنا یا ضعف تقوا زیرا: هردو فقره داخل در حرج شدید است فلذا منفی می­باشند لقوله تعالی: «و ما جعل علیکم فی الدین من حرج[2]» و همچنان اصل عدم نقل معنی لغوی است به معنی دیگر.

و همچنان روایت ابن مسلم است در تهذیب که متنش چنین است:

«عن محمّد بن مسلم، قال: سألت ابا جعفر(ع) عن الرجل یتزوّج المملوکة قال: اذا اضطرّ الیها فلا بأس[3]».

***

[1]) نساء/25.

[2]) حج/78.

[3]) التهذیب، ج7، ص334.