درس 287:
شنبه 17/8/1404 هـ.ش مطابق با 17/ جمادی الاولی/1447 هـ.ق، کابل، حوزه علمیّه دارالمعارف اهلبیت(ع).
- تذکّر: دروس معظّم له عربی بوده به شاگردان فارسی ارائه می گردد غیر از متون، احادیث و نقل و قول ها.
بسم الله الرحمن الرحیم
الحمدلله ربّ العالمین، الصّلاة والسّلام علی خیر خلقه و اشرف بریّته ابی القاسم المصطفی محمّد و علی آله الاطیبین و صحبه المنتجبین لاسیّما بقیة الله فی الارضین روحی و ارواح العالمین لتراب مقدمه الفداء.
جهت رابعه در این است که:
بحث در صیغه امر این است که علی فرض اینکه صیغه موضوع باشد برای حد جامع بین وجوب و استحباب مانند انشاء طلب از باب مثال آیا در اینجا چیزی خواهد بود که موجب شود ظهور صیغه را در وجوب یا چنین چیزی وجود ندارد؟
گاهی گفته می شود به اینکه چهار وجه وجود دارد که موجب می شود ظهور صیغه را در وجوب در جایی که صیغه از قرینه خالی باشد و این وجوه را به ترتیب یادآور می شویم:
وجه اوّل: اکثریت استعمال صیغه است در وجوب یا بنحو استعمال کلی در فرد تا اینکه مجاز مشهور شود یا اینکه اطلاق می شود در آن فرد تا اینکه حقیقت باشد بنابراین اکثر بودن به هر تقدیری باشد موجب می شود ظهور صیغه را در وجوب.
و لکن این وجه مخدوش است به جهت اینکه: اکثریت استعمال صیغه در وجوب ممنوع است بلکه قضیه برعکس است که استعمال صیغه در مستحبات زیاد است به مراتب از استعمال آن در وجوب.
وجه دوّم: غلبه وجود افراد وجوب است بر افراد ندب.
این وجه همچنان مخدوش است هم از ناحیه ی صغری و هم از ناحیه ی کبری و امّا ممنوعیّت صغری از اینجاست که افراد مستحب و مندوب کثیر است نسبت به افراد واجب و ممنوعیت کبری به این است که اغلبیت موجب نمی شود که برای صیغه ظهور ایجاد شود.
وجه سوّم: اکملیّت است و اینکه وجوب اقوی فردی طلب میباشد و صرف طلب وجوب می باشد و در واقع وجوب محض طلب است به قدر قامت طلب و طلب مطلق قالب وجوب است چه مرکّب باشد و چه بسیط فرق نمی کند و امّا ندب و استحباب چنین نیست.
این وجه نیز مخدوش است به جهت اینکه: اکملیّت همچنان موجب ظهور نمی شود و انصراف عرفی را باعث نمی گردد مثل سخنی که در قبال اغلبیّت و اکثریّت گفتیم.
***