درس 282:
شنبه 10/8/1404 هـ.ش مطابق با 10/ جمادی الاولی/1447 هـ.ق، کابل، حوزه علمیّه دارالمعارف اهلبیت(ع).
تذکّر: دروس معظّم له عربی بوده به شاگردان فارسی ارائه می گردد غیر از متون، احادیث و نقل و قول ها.
بسم الله الرحمن الرحیم
الحمدلله ربّ العالمین، الصّلاة والسّلام علی خیر خلقه و اشرف بریّته ابی القاسم المصطفی محمّد و علی آله الاطیبین و صحبه المنتجبین لاسیّما بقیة الله فی الارضین روحی و ارواح العالمین لتراب مقدمه الفداء.
مفهوم طلب
حاصل مطلب اینست که مثل صیغه امر مثل ادوات استفهام است که برای ایقاع مفهوم طلب فهم و سؤال وضع شده اند و فرق ندارد که استفهام حقیقی باشد در مقام تصدیق مانند: «أ زید قائم» یا در مقام تعیین موضوع باشد مانند: «أ زید قائم ام عمرو» یا اینکه استفهام تعجبی باشد نحو آیه: «ما تلک بیمینک یا موسی » یا اینکه استفهام انکاری ابطالی باشد مانند آیه: «أ فأصفاکم ربّکم بالبنین » یا استفهام توبیخی باشد مانند آیه: «قال أ تعبدون ما تنحتون » یا استفهام تقریری باشد مانند: «أ ضربت زیداً» در تقریر فعل یا مثال: «أ أنت ضربت زیداً» در تقریر فاعل یا مثال: «أ زیداً ضربت» در تقریر مفعول یا اینکه استفهام تحکمی استهزائی باشد مانند آیه: «أ صلاتک تأمرک » یا اینکه استفهام انکاری تعجبی باشد مانند آیه: «ألم تر الی ربّک کیف مدّ الظل » و غیر این مثالها.
نتیجه اینکه صیغه های انشائی به انواع و اقسامش وضع شده اند برای ایقاع مفاهیم هر یک از این معانی، نهایت فرق این است که مفهوم طلب مسبّب است از هر یکی از این معانی و یا به عبارت دیگر: مفهوم طلب ملزوم هر یک از این معانی است، این بود تمام بحث در جهت اولی که معانی مستعمله باشد و امّا جهت ثانی از فردا.
***