درس 100:
سه شنبه 8/7/1404 هـ.ش مطابق با 7/ ربیع الثانی/1447 هـ.ق، کابل، حوزه علمیّه دارالمعارف اهلبیت(ع).
تذکّر: نوشته معظّم له عربی بوده به شاگردان فارسی ارائه می گردد غیر از متون، احادیث و نقل و قولها.
بسم الله الرحمن الرحیم
الحمدلله ربّ العالمین، الصّلاة والسّلام علی خیر خلقه و اشرف بریّته ابی القاسم المصطفی محمّد و علی آله الاطیبین و صحبه المنتجبین لاسیّما بقیة الله فی الارضین روحی و ارواح العالمین لتراب مقدمه الفداء.
منابع اهل سنت
منابع حدیثی اهل تشیّع را معرفت پیدا کردیم و آنچه باقی مانده است منابع حدیثی اهل سنّت است که به ترتیب یادآور می شویم:
صحاح
صحاح شامل 6 کتاب حدیثی است که به ترتیب یادآور می شویم:
الف: صحیح مسلم
ب: صحیح بخاری
ج: سنن ابی داوود
د: سنن ابن ماجه
ه: سنن نسایی
و: سنن ترمذی
پوشیده نماند که پنج کتاب از صحاح ستّه مورد اتفاق است غیر از سنن ابن ماجه که مورد اختلاف است طوری که بعضی محدّثین “الموطّأ” مالک را کتاب ششم می داند مطابق آنچه رزین و ابن اثیر می گویند یا اینکه “مسند” دارمی را کتاب ششم می داند مطابق آنچه ابن حجر عثقلانی می گوید بنابراین اگر عبارت “کتاب خمسة” را مشاهده می کنیم یا جمله “رواه الخمسة” را اشاره به همین مطلب است که سنن ابن ماجه را از صحاح ستّه خارج می نمایند.
پوشیده نماند که اصطلاح صحیحین بر صحیح مسلم و صحیح بخاری اطلاق می شود و گاهی گفته می شود که “رواه الشیخان” که منظور از این جمله مسلم و بخاری است نه غیر این دو نفر و امّا این شش کتاب اگر صحاح ستّه نامیده شده بر سبیل غلبه صحیحین بر بقیه است زیرا چهار کتاب سنن است و دو کتاب صحیح.
بنابراین اعتبار و منزلت این چهار کتاب از اعتبار و منزلت صحیحین کمتر است و ملاک این اعتبار و منزلت ضبط و دقّت احادیث است و هردو کتاب صحیح نیز به نوبه ی خودش هرکدام غیر از دیگری است و آن اینکه شروط صحّت نزد بخاری غیر از شروط صحّت است نزد مسلم است که در نتیجه بعضی احادیث نزد یکی صحیح است و نزد دیگری صحیح نیست و در بحث شروط صحّت مفصّل متعرّض می شویم.
***