درس 164
یک شنبه 6/7/1404 هـ.ش مطابق با 5/ ربیع الثانی/1447 هـ.ق، کابل، حوزه علمیّه دارالمعارف اهلبیت(ع).
تذکّر: نوشته معظّم له عربی بوده به شاگردان فارسی ارائه می گردد غیر از متون، احادیث و نقل و قولها.
بسم الله الرحمن الرحیم
الحمدلله ربّ العالمین، الصّلاة والسّلام علی خیر خلقه و اشرف بریّته ابی القاسم المصطفی محمّد و علی آله الاطیبین و صحبه المنتجبین لاسیّما بقیة الله فی الارضین روحی و ارواح العالمین لتراب مقدمه الفداء.
خطّابیه کیست؟
خطّابیه ها پیروان محمّد بن مقلاص اسدی کوفی می باشند و کنیه اش ابا زینب و “ابا الخطّاب” است و لکن کنیه ابا الخطّاب مشهورتر است از کنیه ابا زینب. ابا الخطاب از اصحاب امام ششم(ع) بوده که پس از آن از وی جدا شده ادعای قبایح کرده؛ قبایحی که مستوجب طرد و لعن شده و در رأس آن قبایح ادعای نبوّت بوده و به این ترتیب بعضی اشقیا نیز با ایشان همراه شدن امّا عامّه مردم با اطلاع بر گفته های ابا الخطّاب وی را با پیروانش کشتند و در حق ابا الخطّاب ذمّ فراوان وارد شده به جهت قبایح آنان از جمله حلال شمردن ما حرّم و ترک فرائض.
شهرستانی در ملل و نحل راجع به ابا الخطّاب می نویسد که:
ابا الخطّاب خودش را به امام ششم(ع) نزدیک نموده نسبت داد و امام(ع) هنگامی که غلو ایشان را اطلاع پیدا کرد از وی برائت جست و لعن نمود و اصحابش را دستور فرمودند که از وی برائت جویند و اصحاب نیز راجع به ابا الخطّاب سخنان تبرئه آور بر زبان جاری کردند و شدیدترین لعن ها را بر وی نثار نمودند و هنگامیکه از امام ششم(ع) جدا شد برای خودش ادعای امامت کرد و پس از آن عقائد فاسده اش را منتشر ساخت[1].
مرحوم کشّی از ابراهیم بن ابی اسامه راجع به عقائد خطّابیه این گونه می نویسد که:
ابراهیم می گوید مردی به امام ششم(ع) عرض نموده سؤال کرد که آیا نماز مغرب را تا طلوع ستاره ها به تأخیر بیندازم؟ امام در جواب فرمود: خطّابیه می گویند جبرئیل بر رسول خدا نازل شد هنگامیکه قرص آفتاب غروب کرده بود فلذا نماز مغرب را شب هنگام می دانند و این عقیده ی آنهاست[2].
***
[1]) الملل و النحل، ج1، ص181-179.
[2]) رجال الکشّی، ص246، رقم135. تنقیح المقال، ج3، ص189.