fa-rejalدرس خارج فقه و اصول

درس 224:

شنبه 15/1/1405 هـ.ش مطابق با 16/ شوال/1447 هـ.ق، کابل، حوزه علمیّه دارالمعارف اهلبیت(ع).

تذکّر: نوشته معظّم له عربی بوده به شاگردان فارسی ارائه می­گردد غیر از متون، احادیث و نقل و قول­ها.

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمدلله ربّ العالمین، الصّلاة والسّلام علی خیر خلقه و اشرف بریّته ابی القاسم المصطفی محمّد و علی آله الاطیبین و صحبه المنتجبین لاسیّما بقیة الله فی الارضین روحی و ارواح العالمین لتراب مقدمه الفداء.

طبقات رجال

الف: طبقه صحابه(رض)

ب: طبقه تابعین(ره)

ج: طبقه تابعینِ تابعین(ره)

الف: طبقه صحابه:

  1. رجال صحابه(رض)
  2. نساء صحابه(رض)
  3. کبار صحابه(رض)
  4. صغار صحابه(رض)
  5. رجال صحابه:

صحابه معنی ملازمت، مصاحبت و معاشرت است مطابق آنچه در معجم الوسیط آمده و جمع آن اصحاب و صحب می­باشد و ممکن است که اصحاب و صحب جمع صاحب باشد نه جمع صحابه زیرا: احتمال می­رود که صحابه هم چنان جمع باشد نه مفرد مانند: مرفوعات در شرح جامی که جمع مرفوع است نه مرفوعه.

تعریف صحابه

صحابه را تعریفات گوناگون کرده­اند که به ترتیب یادآور می­شویم:

تعریف اوّل: تعریف سیوطی است در کتاب تدریب الراوی آنجا که می­نویسد: «المعروف عند المحدّثین انّه کل مسلم رأی رسول الله[1]».

بنابراین شرط اسلام صحابی رؤیت است علی هذا رؤیت اصل اساسی است در تعریف صحابی یا حین اسلام او.

تعریف دوّم: تعریف اصولی­ها است که از آن جمله مرحوم سید میر سید شریف می­باشد که تعریفش در تدریب الراوی چنین آمده: «الصحابی المسلم من رأی النبی و طالت مجالسته» و در این تعریف رؤیت با طول مجالست توأم شرط شده[2].

تعریف سوّم: تعریف جاحظ است حسب نقل صاحب تدریب که ایشان همچنان طول مصاحبت را شرط نموده در کنار رؤیت همان گونه که سیّد شریف شرط کرده بود[3].

تعریف چهارم: تعریف شیعه است مطابق آنچه در منابع شیعه آمده و ما حصلش این است که: من ادرک صحبة النبی مع الایمان که در این تعریف از طول مصاحبت سخن به میان نیامده ولی ایمان در کنار مصاحبت شرط دانسته شده.

***

[1]) تدریب الراوی، ج1، ص202.

[2]) تدریب الراوی، ج1، ص202.

[3]) تدریب الراوی، ص204.