درس 164:
چهارشنبه 27/8/1405 هـ.ش مطابق با 9/ جمادیالثانی/1448 هـ.ق، کابل، حوزه علمیّه دارالمعارف اهلبیت(ع).
تذکّر: نوشته معظّم له عربی بوده به شاگردان فارسی ارائه میگردد غیر از متون، احادیث و نقل و قولها.
بسم الله الرحمن الرحیم
الحمدلله ربّ العالمین، الصّلاة والسّلام علی خیر خلقه و اشرف بریّته ابی القاسم المصطفی محمّد و علی آله الاطیبین و صحبه المنتجبین لاسیّما بقیة الله فی الارضین روحی و ارواح العالمین لتراب مقدمه الفداء.
در نتیجه استدلال مرحوم محقق صاحب منتقی الجمّان متین و متقن به نظر میرسد در صورتی که اطلاق روایات در حجیت خبر واحد چه در موضوعات و چه در احکام وجود نمیداشت درحالیکه ظاهر اطلاقات میرساند حجیت قول عادل یا حجیت خبر ثقه را در همه موارد چه حکم باشد و چه موضوع بدون اینکه بینشان فرقی باشد الّا در تسمیه که اولی را روایت گوید و دوّمی را شهادت.
علی هذا روایات باطلاقها قول عدل واحد یا ثقه واحد را حجت میداند مگر جاهایی که به ادله خاص خارج شده باشد مانند: مرافعات و رؤیت هلال یا ابواب قضاوت که در چنین جاهایی تضافر روایات به لزوم عدد مشاهده میشود بلکه تعدّد در برخی موارد واجب است به ضرورت فقه و شریعت.
علاوه اطلاقات سیرهی قطعیهی عقلائیه نیز قائم است به حجیّت عدل واحد و این سیره را شارع اقدس ردع نفرموده بلکه امضاء کرده هم در احکام و هم در موضوعات و امّا از روایات متضافرات که دلالت دارند بر حجیّت عدل واحد یا توثیق آن چند حدیث را تیمناً ذکر میکنیم:
روایت اولی: روایت عیسی بن عبدالله هاشمی است از پدرش از جدّش از علی(ع) که گفته است:
«قال: المؤذن مؤتمن و امام ضامن[1]».
روایت ثانیه: روایت مرحوم صدوق است از امام صادق(ع) که امام فرموده:
«المؤذنین انّهم امناء[2]».
روایت ثالثه: بازهم روایت مرحوم صدوق است از بلال که گفته است:
«قال: سمعت رسول الله(ص) یقول: المؤذنون امناء المؤمنین علی صلاتهم و صومهم و لحومهم و دمائهم[3]».
روایت رابعه: روایت عمر بن یزید است که میگوید:
«سألت ابا عبدالله(ع) عن رجل مات و ترک امرأته وهی حامل فوضعت بعد موته غلاماً ثمّ مات الغلام بعد ما وقع الی الارض فشهدت المرأة التی قبلتها انّه استهلّ و صاح حین وقع الی الارض ثمّ مات قال: علی الامام ان یجیز شهادتها فی ربع میراث الغلام[4]».
***
[1]) الوسائل، ج14، باب23 از ابواب عقد نکاح و اولیاء عبد، ح2.
[2]) الوسائل، ج4، باب 3 از ابواب اذان و اقامه، ح2، 6 و 7.
[3]) الوسائل، ج18، باب24 از ابواب شهادات، ح6.
[4]) الوسائل، ج13، باب22 از ابواب وصایا، ح14.