fa-derayaدرس خارج فقه و اصول

درس 164:

چهار‌شنبه 27/8/1405 هـ.ش مطابق با 9/ جمادی‌الثانی/1448 هـ.ق، کابل، حوزه علمیّه دارالمعارف اهلبیت(ع).

تذکّر: نوشته معظّم له عربی بوده به شاگردان فارسی ارائه می­گردد غیر از متون، احادیث و نقل و قول­ها.

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمدلله ربّ العالمین، الصّلاة والسّلام علی خیر خلقه و اشرف بریّته ابی القاسم المصطفی محمّد و علی آله الاطیبین و صحبه المنتجبین لاسیّما بقیة الله فی الارضین روحی و ارواح العالمین لتراب مقدمه الفداء.

 

در نتیجه استدلال مرحوم محقق صاحب منتقی الجمّان متین و متقن به نظر می­رسد در صورتی که اطلاق روایات در حجیت خبر واحد چه در موضوعات و چه در احکام وجود نمی­داشت درحالی­که ظاهر اطلاقات می­رساند حجیت قول عادل یا حجیت خبر ثقه را در همه موارد چه حکم باشد و چه موضوع بدون اینکه بین­شان فرقی باشد الّا در تسمیه که اولی را روایت گوید و دوّمی را شهادت.

علی هذا روایات باطلاقها قول عدل واحد یا ثقه واحد را حجت می­داند مگر جاهایی که به ادله خاص خارج شده باشد مانند: مرافعات و رؤیت هلال یا ابواب قضاوت که در چنین جاهایی تضافر روایات به لزوم عدد مشاهده می­شود بلکه تعدّد در برخی موارد واجب است به ضرورت فقه و شریعت.

علاوه اطلاقات سیره­ی قطعیه­ی عقلائیه نیز قائم است به حجیّت عدل واحد و این سیره را شارع اقدس ردع نفرموده بلکه امضاء کرده هم در احکام و هم در موضوعات و امّا از روایات متضافرات که دلالت دارند بر حجیّت عدل واحد یا توثیق آن چند حدیث را تیمناً ذکر می­کنیم:

روایت اولی: روایت عیسی بن عبدالله هاشمی است از پدرش از جدّش از علی(ع) که گفته است:

«قال: المؤذن مؤتمن و امام ضامن[1]».

روایت ثانیه: روایت مرحوم صدوق است از امام صادق(ع) که امام فرموده:

«المؤذنین انّهم امناء[2]».

روایت ثالثه: بازهم روایت مرحوم صدوق است از بلال که گفته است:

«قال: سمعت رسول الله(ص) یقول: المؤذنون امناء المؤمنین علی صلاتهم و صومهم و لحومهم و دمائهم[3]».

روایت رابعه: روایت عمر بن یزید است که می­گوید:

«سألت ابا عبدالله(ع) عن رجل مات و ترک امرأته وهی حامل فوضعت بعد موته غلاماً ثمّ مات الغلام بعد ما وقع الی الارض فشهدت المرأة التی قبلتها انّه استهلّ و صاح حین وقع الی الارض ثمّ مات قال: علی الامام ان یجیز شهادتها فی ربع میراث الغلام[4]».

***

[1]) الوسائل، ج14، باب23 از ابواب عقد نکاح و اولیاء عبد، ح2.

[2]) الوسائل، ج4، باب 3 از ابواب اذان و اقامه، ح2، 6 و 7.

[3]) الوسائل، ج18، باب24 از ابواب شهادات، ح6.

[4]) الوسائل، ج13، باب22 از ابواب وصایا، ح14.