fa-derayaدرس خارج فقه و اصول

درس 163:

سه‌ شنبه 26/8/1405 هـ.ش مطابق با 8/ جمادی‌الثانی/1448 هـ.ق، کابل، حوزه علمیّه دارالمعارف اهلبیت(ع).

تذکّر: نوشته معظّم له عربی بوده به شاگردان فارسی ارائه می­گردد غیر از متون، احادیث و نقل و قول­ها.

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمدلله ربّ العالمین، الصّلاة والسّلام علی خیر خلقه و اشرف بریّته ابی القاسم المصطفی محمّد و علی آله الاطیبین و صحبه المنتجبین لاسیّما بقیة الله فی الارضین روحی و ارواح العالمین لتراب مقدمه الفداء.

 

تزکیه عدل واحد

قبلاً شناختیم که اعتبار ناقل حدیث یا راوی روایت به سبب عدالت است و لکن اختلاف محدّثین در این است که آیا در تزکیه راوی یا ناقل حدیث عدل واحد کفایت می­کند یا خیر؟

در این مسئله دو قول وجود دارد:

قول اوّل: قول به عدم کفایت عدل واحد است و این قول بین اصحاب امامیه مشهور است.

قول دوّم: قول به کفایت عدل واحد است و این قول قول جماعتی از اصولیین متأخرین است مانند مرحوم محقق صاحب منتقی الجمّان و امثالش.

استدلال قائلین به قول اوّل این است که:

اشتراط عدالت در ناقل حدیث یا راوی روایت اقتضاء می­کند اعتبار علم و یقین به روایت را و ظاهر این است که تزکیه عدل واحد بمجرده مفید علم نیست و اکتفاء به عدلین نیز ممکن است افاده علم نکند و لکن قائم مقام شرعی شده می­تواند فلذا شهادت عدل واحد چنین اعتباری را ندارد[1].

و اصولی­های متأخر استدلال می­کنند بر عدم کفایت عدل واحد به وجوهی که به نوبت ذکر می­کنیم:

وجه اوّل این است که: تزکیه برای قبول روایت چیزی بر شرط آن نمی­افزاید درحالی­که در اصل روایت عدل واحد مورد قبول واقع شده.

وجه دوّم این است که: علم به عدالت بطور غالب متعذّر است بنابراین تکلیف به آن معقول نمی­باشد

از این دو وجه جواب داده شده به اینکه:

چنین استدلالی اشبه به قیاس است زیرا: ممکن است که در اصل روایت به عدل واحد اکتفاء شود و امّا در احراز شرط روایت به عدل واحد اکتفاء نشود

و همچنان از وجه دیگر جواب می­دهد که: چنین استدلالی ادعای محض است درحالی­که شهادت عدلین کفایت می­کند از علم و یقین از منظر شرع.

***

[1]) منتقی الجمان، ج1، ص15-14.