fa-rejalدرس خارج فقه و اصول

درس 208:

دو‌شنبه 22/10/1404 هـ.ش مطابق با 22/ رجب/1447 هـ.ق، کابل، حوزه علمیّه دارالمعارف اهلبیت(ع).

تذکّر: نوشته معظّم له عربی بوده به شاگردان فارسی ارائه می­گردد غیر از متون، احادیث و نقل و قول­ها.

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمدلله ربّ العالمین، الصّلاة والسّلام علی خیر خلقه و اشرف بریّته ابی القاسم المصطفی محمّد و علی آله الاطیبین و صحبه المنتجبین لاسیّما بقیة الله فی الارضین روحی و ارواح العالمین لتراب مقدمه الفداء.

علی بن محمّد کیست؟

مرحوم کلینی در اسانید کتابش در مواردی راوی را ذکر می­کند که مشترک است بین چند نفر مانند: علی بن محمّد، بنابراین اشتراک موجب می­شود اضطراب و اهمال را در حدیث و روایت آیا چنین روایات کافی دارای اضطراب و اهمال خواهد بود یا خیر؟

جواب این است که: از بین رجال حدیث علی بن محمّد را مثال زدیم که ایشان بین سه نفر مشترک است به ترتیبی که ذکر می­کنیم:

الف: علی بن محمّد بن ابراهیم علّان.

ب: علی بن محمّد بن اذینه.

ج: علی بن محمّد بن بندار.

اصحاب رجال هرکدام در قبال این سه نفر مذهبی دارند که برخی از آنان جازم اند که مراد علّان می­باشد و برخی دیگر دوّمی را برگزیده که ابن اذینه باشد و برخی دیگر سوّم را ترجیح داده که ابن بندار باشد و برخی دیگر توقف دارد و هیچ کدام را معیّن نمی­کند.

به عنوان نمونه عبارات رجالیون را مشاهده نمایید که چگونه اختلاف نظر دارند مثلاً: صالح مازندرانی شارح کتاب کافی این گونه می­نویسد: «یروی مصنّف هذا الکتاب کثیراً عن علی بن محمّد وهو علی بن محمّد بن ابراهیم الکلینی المعروف بعلّان[1]»

مرحوم سیّد ابوالقاسم خویی وی را بندار می­داند آنجا که می­نویسد: «علی بن محمّد من مشایخ الکلینی و قد اکثر الروایة عنه فی الکافی فی جمیع اجزائه و اطلق و من ثمّ قد یقال بجهالته و لکنّ الظاهر انّه علی بن محمّد بن بندار الّذی روی عنه کثیراً فقد روی عنه فی ابواب الاطعمة ثلاثة و ثلاثین مورداً و بندار یتعیّن انّ المراد بعلی بن محمّد فی سایر الموارد وهو علی بن محمّد بن بندار[2]».

و مرحوم مامقانی در این میدان متحیّر است آنجا که فرموده: «انّ علی بن محمّد هذا مردّد بین ثلاثة فحمله علی احدهم دون الآخرین تحکّم و صالح لم یذکر دلیله[3]».

***

[1]) شرح کافی، ج1، ح2، ص78.

[2]) المعجم، ج12، رقم 1384، ص138.

[3]) تنقیح المقال، فایده ثانیه، ص99-98.