درس 208:
دوشنبه 22/10/1404 هـ.ش مطابق با 22/ رجب/1447 هـ.ق، کابل، حوزه علمیّه دارالمعارف اهلبیت(ع).
تذکّر: نوشته معظّم له عربی بوده به شاگردان فارسی ارائه میگردد غیر از متون، احادیث و نقل و قولها.
بسم الله الرحمن الرحیم
الحمدلله ربّ العالمین، الصّلاة والسّلام علی خیر خلقه و اشرف بریّته ابی القاسم المصطفی محمّد و علی آله الاطیبین و صحبه المنتجبین لاسیّما بقیة الله فی الارضین روحی و ارواح العالمین لتراب مقدمه الفداء.
علی بن محمّد کیست؟
مرحوم کلینی در اسانید کتابش در مواردی راوی را ذکر میکند که مشترک است بین چند نفر مانند: علی بن محمّد، بنابراین اشتراک موجب میشود اضطراب و اهمال را در حدیث و روایت آیا چنین روایات کافی دارای اضطراب و اهمال خواهد بود یا خیر؟
جواب این است که: از بین رجال حدیث علی بن محمّد را مثال زدیم که ایشان بین سه نفر مشترک است به ترتیبی که ذکر میکنیم:
الف: علی بن محمّد بن ابراهیم علّان.
ب: علی بن محمّد بن اذینه.
ج: علی بن محمّد بن بندار.
اصحاب رجال هرکدام در قبال این سه نفر مذهبی دارند که برخی از آنان جازم اند که مراد علّان میباشد و برخی دیگر دوّمی را برگزیده که ابن اذینه باشد و برخی دیگر سوّم را ترجیح داده که ابن بندار باشد و برخی دیگر توقف دارد و هیچ کدام را معیّن نمیکند.
به عنوان نمونه عبارات رجالیون را مشاهده نمایید که چگونه اختلاف نظر دارند مثلاً: صالح مازندرانی شارح کتاب کافی این گونه مینویسد: «یروی مصنّف هذا الکتاب کثیراً عن علی بن محمّد وهو علی بن محمّد بن ابراهیم الکلینی المعروف بعلّان[1]»
مرحوم سیّد ابوالقاسم خویی وی را بندار میداند آنجا که مینویسد: «علی بن محمّد من مشایخ الکلینی و قد اکثر الروایة عنه فی الکافی فی جمیع اجزائه و اطلق و من ثمّ قد یقال بجهالته و لکنّ الظاهر انّه علی بن محمّد بن بندار الّذی روی عنه کثیراً فقد روی عنه فی ابواب الاطعمة ثلاثة و ثلاثین مورداً و بندار یتعیّن انّ المراد بعلی بن محمّد فی سایر الموارد وهو علی بن محمّد بن بندار[2]».
و مرحوم مامقانی در این میدان متحیّر است آنجا که فرموده: «انّ علی بن محمّد هذا مردّد بین ثلاثة فحمله علی احدهم دون الآخرین تحکّم و صالح لم یذکر دلیله[3]».
***
[1]) شرح کافی، ج1، ح2، ص78.
[2]) المعجم، ج12، رقم 1384، ص138.
[3]) تنقیح المقال، فایده ثانیه، ص99-98.