درس 175:
شنبه 10/8/1404 هـ.ش مطابق با 10/ جمادی الاولی/1447 هـ.ق، کابل، حوزه علمیّه دارالمعارف اهلبیت(ع).
تذکّر: نوشته معظّم له عربی بوده به شاگردان فارسی ارائه می گردد غیر از متون، احادیث و نقل و قولها.
بسم الله الرحمن الرحیم
الحمدلله ربّ العالمین، الصّلاة والسّلام علی خیر خلقه و اشرف بریّته ابی القاسم المصطفی محمّد و علی آله الاطیبین و صحبه المنتجبین لاسیّما بقیة الله فی الارضین روحی و ارواح العالمین لتراب مقدمه الفداء.
فرق چهارم:
عدم بودن افعال الله متعال است رهین اغراض و غایات نزد اشاعره و بودن افعال الله متعال است رهین حِکَم و مصالح نزد ماتریدیّه حیث اینکه تمام این افعال برگشت به عباد دارند.
فرق پنجم:
تقارن قدرت انسان است هنگام فعلش با قدرت الله متعال هنگام فعلش نه قبل از فعل نزد اشاعره و لکن ماتریدیّه قائل است به تفصیل بین قدرت به معنای علّت تامه و بین قدرت به معنای علّت ناقصه حیث اینکه در علّت تامه قائل به تقدّم است و در علّت ناقصه قائل به تقارن.
فرق ششم:
تعلّق قدرت است بالفعل و همچنان ترک از فعل نزد ماتریدیّه و عدم تعلّق قدرت است به فعل و تعلّق آن است از ترک نزد اشاعره.
فرق هفتم:
بودن افعال عباد است بطور مستقیم از سوی الله متعال نزد اشاعره و لکن ماتریدیّه عکس این سخن را قائل است و برای انسان در طاعت و معصیت اختیار قائل می باشد.
فرق هشتم:
عینیّت صفات خدای متعال است با ذاتش نزد ماتریدیّه و زیادی صفات است از ذات الله متعال است نزد اشاعره.
فرق نهم:
اثبات صفات خبری است بعینها و ظاهرها برای الله متعال نزد اشاعره مانند: وجه، عین، ید و امثالش و لکن ماتریدیّه قائل است به مقوله مفوّضه و معانیی که آنها قصد می کنند حقیقتش به خود الله متعال موکول است.
و امّا مشترکات هردو فرقه همچنان زیاد است و لکن مجال بحث همه مشترکات برای ما نیست و لکن دو فقره را یادآور می شویم:
فقره اولی:
رؤیت خدای متعال است در آخرت با چشم مؤمنین بعین خود اعین و امّا کافر و مشرک از چنین رؤیتی محروم اند.
فقره ثانیه:
قدمت کلام باری تعالی است که از آن به “کلام نفسی” تعبیر می کنند و نتیجه آن قدیم بودن کتاب خداست نه حادث بودن آن.
***