درس 163:
شنبه 5/7/1404 هـ.ش مطابق با 4/ ربیع الثانی/1447 هـ.ق، کابل، حوزه علمیّه دارالمعارف اهلبیت(ع).
تذکّر: نوشته معظّم له عربی بوده به شاگردان فارسی ارائه می گردد غیر از متون، احادیث و نقل و قولها.
بسم الله الرحمن الرحیم
الحمدلله ربّ العالمین، الصّلاة والسّلام علی خیر خلقه و اشرف بریّته ابی القاسم المصطفی محمّد و علی آله الاطیبین و صحبه المنتجبین لاسیّما بقیة الله فی الارضین روحی و ارواح العالمین لتراب مقدمه الفداء.
واقفیه کیست؟
واقفیه ها بر امامت موسی کاظم(ع) اعتقاد دارند و گمان می برند که ایشان مهدی منتظر است و چه بسا به این گروه “ممطوره” نیز اطلاق می شود و نو بختی مؤلف فرق الشیعه در این رابطه چنین می نویسد:
وجوه اصحاب امام ششم(ع) توقف کردند بر امامت موسی بن جعفر(ع) تا آنجا که از سخن گذشته شان برگشت نمودند که می گفتند: عبدالله بن جعفر امام است و امّا از امامت ایشان دست برداشتند و به امامت برادرش موسی بن جعفر گرد آمدند و پس از آن جماعتی از مؤمنین بعد از مرگ ایشان در زندان هارون الرشید به فرقه های دیگر متفرق شدند که بعضی ها تا پنج فرقه نیز شمرده است و امّا واقفیه ها از بین این پنج فرقه معتقدند به اینکه موسی بن جعفر بسوی خدایش بالا رفته و نمرده است و هر زمان خدا بخواهد وی را بر می گرداند و مهمترین مشخصه ی واقفیه این مطلب است[1].
باید دانست که ابتدای واقفیه ها از حرص آنان بر مال دنیا آغاز گردید زیرا دو نفر اینها وکلای امام هفتم بودند و 30 هزار دینار اموال مؤمنین در اختیارشان قرار گرفته بود که مهمترین این دو نفر دحیان سرّاج بوده که چنین موقعیتی یافته بوده و با این امکانات دور و عقار تهیه دیدند و غلّات فراوان خریدند و هنگامی که مرگ امام هفتم را خبر شدند موت ایشان را انکار کردند تا اموال را به امام هشتم تسلیم نکنند و این عقیده را منتشر کردند که امام هفتم نمرده است و نزد خدایش بالا رفته و هرگاه خدا بخواهد ظهور می کند و جماعت کثیری به آنان پیوسته اند[2].
اشعری می گوید که: این فرقه توقّف کردند بر امامت موسی بن جعفر و به غیرش معتقد نشدند و مخالفین این گروه آنان را ممطوره خواندند و دلیل و جهتش این بود که مردی از آنها با یونس بن عبدالرحمن مناظره کرد و یونس برایش گفت شماها نزد من از کلاب ممطوره (سگ های تر شده زیر باران) خارتر هستید و بعد از آن بخاطر این تعبیر واقفیه را ممطوره می گفتند و چه بسا این گروه را “موسویه” نیز خطاب می کنند[3].
پوشیده نماند که فرقه ی واقفیه بر دو صنف اند یک صنف آنان توقف کردند بر امامت امام کاظم(ع) در زمان حیات ایشان و معتقد شدند که او مهدی آخرالزمان است که افرادی مثل سماعه و رفقایش جزء این صنف است و صنف دیگر توقف کرده اند بر امامت امام هفتم بعد از موت امام(ع) و این گروه امامت امام هشتم را قبول نکردند.
***
[1]) فرق الشیعة، ص91-89.[1]
[2]) رجال الکشّی، رقم329، ص39.
[3]) مقالات الاسلامیین، ص29-28.