درس 412:
سه شنبه 12/8/1405 هـ.ش مطابق با 23/جمادی‌الاول/1448 هـ.ق، کابل، حوزه علمیّه دارالمعارف اهلبیت(ع).
تذکّر: دروس معظّم له عربی بوده به شاگردان فارسی ارائه میگردد غیر از متون، احادیث و نقل و قولها.
بسم الله الرحمن الرحیم
الحمدلله ربّ العالمین، الصّلاة والسّلام علی خیر خلقه و اشرف بریّته ابی القاسم المصطفی محمّد و علی آله الاطیبین و صحبه المنتجبین لاسیّما بقیة الله فی الارضین روحی و ارواح العالمین لتراب مقدمه الفداء.
ترتّب ثواب بر واجب غیری
در واجب غیری آراء و اقوالی مطرح است که به نوبت بحث میکنیم و امّا قبل از طرح اقوال سؤالاتی را مطرح میکنیم تا موضوع تبیین شود و سؤال این است که: آیا واجب غیری ثوابش مثل ثواب واجب نفسی است در صورتی که عبد امتثال کند یا عقابش مثل عقاب واجب نفسی است در صورتی که ترک امر کند یا اینکه اصلاً واجب غیری نه ثواب دارد و نه عقاب و اگر ثواب و عقابی است بخاطر واجب نفسی است؟
و همچنان میپرسیم که در صورت داشتن ثواب یا عقاب آیا واجب غیری ثواب واحد دارد یا همچنان عقاب واحد یا اینکه دارای دو ثواب و دو عقاب است به جهت اینکه اتیان غیری موجب اتیان نفسی و ترک آن موجب ترک نفسی میباشد یا اینکه بگوییم در اتیان مقدمه ثواب واحد است و در ترک آن عقاب واحد یا چنین نبوده اتیانش دو ثواب دارد و ترکش دو عقاب؟
و اکنون اقوال را طرح میکنیم و پس از آن به استدلال هرکدام میپردازیم و امّا طرح اقوال بنحو زیر است:
قول اوّل: قول به عدم ثواب و عدم عقاب است در واجب غیری و این قول؛ قول مرحوم صاحب کفایه است(ج1، ص174) و همچنان قول صاحب فوائد(ج1، ص226-225) و همچنان قول صاحب الاجود(ج1، ص174) و همچنان قول صاحب المناهج(ج1، ص379) و همچنان قول صاحب لؤلؤ الغرویة(ج1، ص390) و امثال این حضرات.
قول دوّم: قول به ترتّب ثواب است در واجب غیری زمانی که واجب اصلی باشد و این قول از مرحوم میرزا است در قوانین.
قول سوّم: قول به تفصیل اوّل است که مرحوم محقق نائینی و مرحوم صاحب محاضرات صاحبان این قولاند و تفصیلش این است که: ترتّب ثواب در واجب غیری در جایی است که به قصد توسّل انجام شود و عدم ترتّب ثواب در جایی است که قصد توسّلی در بین نباشد.
***