درس 390:
چهارشنبه 23/2/1405 هـ.ش مطابق با 26/ذی القعده/1447 هـ.ق، کابل، حوزه علمیّه دارالمعارف اهلبیت(ع).
تذکّر: دروس معظّم له عربی بوده به شاگردان فارسی ارائه میگردد غیر از متون، احادیث و نقل و قولها.
بسم الله الرحمن الرحیم
الحمدلله ربّ العالمین، الصّلاة والسّلام علی خیر خلقه و اشرف بریّته ابی القاسم المصطفی محمّد و علی آله الاطیبین و صحبه المنتجبین لاسیّما بقیة الله فی الارضین روحی و ارواح العالمین لتراب مقدمه الفداء.
ممکن است گفته شود که حج در آیه شریفه: «ولله علی الناس حجّ البیت من استطاع الیه سبیلا[1]» واجب فعلی است عند الاستطاعة هرچند که ظرف واجب متأخر است.
و همچنان ممکن است گفته شود که نماز واجب فعلی است هنگام تحصیل آب یا حفظ آن یا هنگام تعلّم احکام هرچند که ظرف نماز بعد از دخول وقت است و این مطلب در صحیحه زراره تصریح شده که آمده است: «اذا دخل الوقت وجب طهور و الصلاة[2]».
در اینجا اشکالی باقی مانده و آن اینکه چه فرق است بین اراقة الماء قبل از وقت با علم به اینکه بعد از وقت تحصیلش ممکن نیست و همچنان چه فرق است در اجناب رجل نفسش را بطور اختیار در مواقعه با اهلش قبل از وقت درحالیکه علم دارد به عدم تمکن طهارت مائیه بعد از وقت درحالیکه فقهاء عظام به تحریم اوّل(اراقة الماء) و جواز ثانی(اجناب الرجل نفسه) فتوا دادهاند و این فرق گذاشتن به هیچ وجه از وجوه مذکوره محلی ندارد.
مرحوم آخوند از این اشکال بدین صورت پاسخ میدهد:
«انّ الواجبات الشرعیّة فمختلفة من ناحیة المقدمة فقد تکون القدرت المعتبرة قدرت مطلقة فعندئذ یجب تحصیلها او حفظها و قد یکون الواجب قدرت خاصّة و هی القدرت علی الصلاة مع الطهارة المائیة اذا لم یقدم علی مواقعة اهله فالتجویز من الفقهاء کاشف عن کون المعتبر هی القدرت الخاصّة لا العامة[3]».
***
[1]) آل عمران/97.
[2]) الوسائل، ج1، باب4 از ابواب وضوء، ح1.
[3]) کفایة الاصول، ج1، ص67.