fa-osoolدرس خارج فقه و اصول

درس 385:

چهارشنبه 16/2/1405 هـ.ش مطابق با 19/ذی القعده/1447 هـ.ق، کابل، حوزه علمیّه دارالمعارف اهلبیت(ع).

تذکّر: دروس معظّم له عربی بوده به شاگردان فارسی ارائه می­گردد غیر از متون، احادیث و نقل و قول­ها.

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمدلله ربّ العالمین، الصّلاة والسّلام علی خیر خلقه و اشرف بریّته ابی القاسم المصطفی محمّد و علی آله الاطیبین و صحبه المنتجبین لاسیّما بقیة الله فی الارضین روحی و ارواح العالمین لتراب مقدمه الفداء.

اشکالات اعلام و اعاظم

اعلام و اعاظم بر واجب معلّق و یا بر تقسیم صاحب فصول اشکالاتی وارد کرده­اند که به ترتیب یادآور می­شویم:

اشکال اوّل: اشکال مرحوم شیخ اعظم است در مطارح الانظار و آن اینکه واجب معلّق واقعیّت ندارد و این واجب برگشت می­کند به واجب مشروط و در حقیقت معلّق عبارت اخرای مشروط است[1].

اشکال دوّم: اشکال مرحوم ملا علی نهاوندی در کتاب تشریح الاصول است و آن اینکه: واجب معلّق اصلاً ممکن نیست و چگونه ممکن باشد که وجوب حالی باشد و واجب استقبالی به جهت اینکه این مسئله مستلزم تفکیک علّت تامّه از معلول است و تفکیک اراده از مراد.

اشکال سوّم: اشکال مرحوم صاحب کفایه است که حاصلش این می­باشد:

اوّلاً: باید گفت که تقسیم واجب مطلق بسوی منجّز و معلّق واقعیت ندارد به جهت اینکه تقسیم به ملاحظه این است که مقدمه کدام یکی این دو واجب داخل است در حریم نزاع درحالی­که اشکالی نیست که مقدمه هردو بنابر ملازمه واجب است و بر فرض صحّت تقسیم، واجب اکثر می­شود از این دو به جهت کثرت خصوصیات از حیث زمان و مکان و سایر شرائط.

و ثانیاً: به جهت اینکه تخصیص معلّق به واجبی که متوقّف است بر امر غیر مقدور کاملاً وجه ندارد بلکه اگر واجب متوقّف باشد بر امر مقدور متأخر اعم از اینکه مورد تکلیف باشد یا نباشد همچنان معلّق گفته می­شود مثلی که مولی بگوید: اکرم زیداً علی تقدیر ذهابک الی داره غداً[2].

***

[1]) مطارح الانظار، ص52-51.

[2]) کفایة الاصول، ج1، ص162-161.