fa-osoolدرس خارج فقه و اصول

درس 382:

یک‌ شنبه 13/2/1405 هـ.ش مطابق با 16/ذی القعده/1447 هـ.ق، کابل، حوزه علمیّه دارالمعارف اهلبیت(ع).

تذکّر: دروس معظّم له عربی بوده به شاگردان فارسی ارائه می­گردد غیر از متون، احادیث و نقل و قول­ها.

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمدلله ربّ العالمین، الصّلاة والسّلام علی خیر خلقه و اشرف بریّته ابی القاسم المصطفی محمّد و علی آله الاطیبین و صحبه المنتجبین لاسیّما بقیة الله فی الارضین روحی و ارواح العالمین لتراب مقدمه الفداء.

نتایج مسئله طبق هردو مسلک

نتایج بحث در ما نحن فیه دو نتیجه زیر است:

نتیجه اولی: عدم تصوّر اجمال است در خطاب شارع بر مبنای مسلک مرحوم شیخ حیث اینکه قید یا شرط مطابق این مسلک ناچار است که به ماده برگشت کند چنانکه نوبت به برائت نمی­رسد به خلاف مسلک مشهور حیث اینکه اجمال خطاب مطابق این مسلک تصوّر می­شود فلذا نوبت بحث به برائت می­رسد.

نتیجه ثانیه: اتّصاف مقدمات وجودیه است برای واجب مشروط به وجوب مطابق مسلک مرحوم شیخ و مسلک مشهور معاً مانند: سیر با رفقه و تهیه زاد و راحله و امّا مقدمات وجوبیه مانند: استطاعت در قبال حج متّصف به وجوب نمی­شود بر مبنای هردو مسلک نه به وجوب شرطی عند القوم نه به وجوب اطلاقی عند الشیخ به دو وجه زیر:

وجه اوّل: لزوم تحصیل حاصل است حیث اینکه ترشّح وجوب از حج بسوی استطاعت است بعد از حصول آن و تحصیل آن اگر واجب باشد بعد از حصول تحصیل حاصل است.

وجه دوّم: لزوم خلف است حیث اینکه حج واجب در صورت حصول استطاعت رخ می­دهد و اتفاق می­افتد نه اینکه تحصیلش واجب باشد.

و همین معنا را مرحوم صاحب کفایه بیان نموده که نصّش چنین است:

«و امّا علی المختار لشیخنا العلامة اعلی الله مقامه فلانّه و ان کان من المقدمات الوجودیّة للواجب الّا انّه اخذ علی نحو لا یکاد یترشح علیه الوجوب منه فانّه جعل لشیئ واجباً علی تقدیر حصول ذالک الشرط فمعه کیف یترشّح علیه الوجوب و یتعلّق به الطلب و هل هو الّا طلب الحاصل؟[1]».

***

[1]) کفایة الاصول، ج1، ص99.