درس 367:
یک شنبه 23/1/1404 هـ.ش مطابق با 24/شوال/1447 هـ.ق، کابل، حوزه علمیّه دارالمعارف اهلبیت(ع).
تذکّر: دروس معظّم له عربی بوده به شاگردان فارسی ارائه می گردد غیر از متون، احادیث و نقل و قول ها.
بسم الله الرحمن الرحیم
الحمدلله ربّ العالمین، الصّلاة والسّلام علی خیر خلقه و اشرف بریّته ابی القاسم المصطفی محمّد و علی آله الاطیبین و صحبه المنتجبین لاسیّما بقیة الله فی الارضین روحی و ارواح العالمین لتراب مقدمه الفداء.
تقسیم پنجم مقدمه
مقدمه در تقسیم پنجم سه تقسیم می شود که: یکی مقدمه متقدمه است و دیگری مقدمه متأخره و سوّمی مقدمه متقارنه و ملاک در این تقسیم زمان است که اگر زمان مقدمه با زمان واجب متقارن باشد مقدمه متقارنه است و اگر زمان مقدمه مقدّم باشد بر زمان واجب مقدمه متقدّمه است و چنانچه زمان مقدمه مؤخر باشد از زمان واجب مقدمه متأخره است.
مثال مقدمه متقدّمه وضوء و غسل و تیمّم است که به آنها طهارات ثلاث گفته می شود که این طهارات در عبادات پیشاپیش واجب انجام می شود و در معاملات ایجاب و قبول است که بر تملیک و تملّک مقدّم می باشند
مثال متقارنه شروط عامه تکلیف است مانند: عقل و بلوغ یا زوال شمس از وسط آسمان و میلش از دایره نصف النهار که مقارن است با وجوب ظهر.
و مثال متأخره اغسال لیلیه است بالنسبة به مستحاضه که صحّت صوم ماضیه ی او متوقّف است بر این اغسال در باب عبادات و اجازه از مالک فضولی در باب عقود و اجازه ورثه مازاد بر ثلث در باب وصیّت.
ثمّ: اشکالی که در اینجا مطرح است در قبال مقدمه متأخرّه است و آن اینکه:
مقتضای علیّت و معلولیّت این است که علّت متقدّم باشد بر معلول ذاتاً و مقارن با او باشد زماناً چه اینکه معلول رشحه ای از رشحات علّت است و سایه ای از سایه های او و محال است که سایه مقدّم باشد بر صاحب سایه و معلول مقدم باشد بر علّت فلذا هرگاه شرط متأخر در شروط اثر گذار باشد لازم میآید تقدّم ظلّ بر ذی ظلّ و تقدّم معلول بر علّت که این به ذات خود باطل و محال است و همچنان لازم می آید که معدوم تأثیر کند بر موجود که این نیز محال است.
***