درس 340:
چهارشنبه 1/11/1404 هـ.ش مطابق با 1/ شعبان/1447 هـ.ق، کابل، حوزه علمیّه دارالمعارف اهلبیت(ع).
تذکّر: دروس معظّم له عربی بوده به شاگردان فارسی ارائه می گردد غیر از متون، احادیث و نقل و قول ها.
بسم الله الرحمن الرحیم
الحمدلله ربّ العالمین، الصّلاة والسّلام علی خیر خلقه و اشرف بریّته ابی القاسم المصطفی محمّد و علی آله الاطیبین و صحبه المنتجبین لاسیّما بقیة الله فی الارضین روحی و ارواح العالمین لتراب مقدمه الفداء.
در این نظر تنها نیستیم بلکه مرحوم بروجردی استاد حضرت امام مطابق نقل علامه سبحانی با این نظر همراه است آنجا که می فرماید:
«قد حکی سید مشایخنا العلامة البروجردی تسالم الفقهاء علی الاجزاء فی الامارات و الاصول فی استکشاف کیفیة التکلیف من دون ان یفرّقوا بینهما و انّما وقع الخلاف من عصر الشیخ الانصاری(ره) و لکنّ الرجوع الی الادلّة حجیة الامارات یؤتی وجوب ترتیب الآثار الواقع علی المشکوک فیه[1]».
علامه سبحانی بعد از بیان علامه بروجردی سخن ایشان را این گونه توضیح می دهد:
«توضیح ذالک: انّ لسان الامارات و ان کان لسان الکشف و الطریقیّة لکنّ الظاهر من ملاحظة ادلة حجیّتها هو الملازمة بین العمل بها و اجزائها فی مقام العمل».
و همچنان آیت الله مکارم در این نظریه ما را همراهی می کند آنجا که فرموده:
«و فی نهایة المطاف نقول: الحق و الانصاف ما ذهب الیه بعض المعاصرین وهو سیدنا المحقق البروجردی(ره) فانّه ذهب الی مطلق الاجزاء سواء فی الاصول و الامارات[2]».
ان قلت: سخن شما مستلزم تصویب است و تصویب باطل می باشد.
قلت: چنین تصویبی از تصویبات باطل نیست زیرا: تصویب عبارت است از اختصاص حکم واقعی به عالم به آن و عدم توجه حکم است به جاهل بطور همیشه و امّا ما نحن فیه خلاف این مسئله است زیرا: ما فرض می کنیم که احکام واقعی بر همه مردم جعل شده اعم از عالم و جاهل و لکن الله متعال اکتفاء کرده است در امتثال آن به اخبار عدل و ثقه بخاطر تسهیل امور عباد و ملازم دانسته این امتثال را با تحصیل علم که هرگاه امتثال نباشد مکلّف در عسر و حرج شدید واقع می شود و این هردو در شریعت منفی می باشد.
***
[1]) المحصول، ج1، ص423.
[2]) انوار الاصول، ج1، ص330.