(شروع کتاب نکاح از متن لمعه شهید اوّل)
درس 85:
دوشنبه 26/8/1404 هـ.ش مطابق با 26/ جمادی الاولی/1447 هـ.ق، کابل، حوزه علمیّه دارالمعارف اهلبیت(ع).
تذکّر: دروس معظّم له عربی بوده به شاگردان فارسی ارائه می گردد غیر از متون، احادیث و نقل و قولها.
بسم الله الرحمن الرحیم
الحمدلله ربّ العالمین، الصّلاة والسّلام علی خیر خلقه و اشرف بریّته ابی القاسم المصطفی محمّد و علی آله الاطیبین و صحبه المنتجبین لاسیّما بقیة الله فی الارضین روحی و ارواح العالمین لتراب مقدمه الفداء.
و امّا نصف مهر بخاطر این است که دخولی صورت نگرفته و نصف میراث بخاطر این است که نصف فرض زوج است زمانی که حاجب و مانع نباشد و الّا فرض او ربع است مانند فرض زوجه که با نبود حاجب و مانع فرضش ربع است و با حاجب و مانع به ثمن تقلیل می یابد و این قول غیر مشهور است و امّا قول مشهور تمام مهر است نه نصف آن.
تا اینجا فرض مسئله این بود که عقد فضولی احد صغیرین به دیگری باشد توسط شخص فضول و امّا عقد ولی چنین نبوده زیرا توقف به اجازه ندارد و به محض خواندن عقد لازم می شود و هرگاه بمیرد سهمش از میراث عزل می گردد و امّا صغیر دیگر بعد از بلوغ سوگند می خورد تا رفع اتهام شود و چنانچه قبل از بلوغ او هم بمیرد اجازه معنی ندارد و این حکم در جایی است که در مورد نصّی نباشد مگر اینکه در اینجا به طریق اولی حکم جاری است چون نصّ وجود دارد.
تزویج کبیرین
چنانچه شخص فضول دو کبیر را باهم عقد کند آیا حکم صغیرین به کبیرین تعدّی می کند یا خیر؟ در اینجا دو قول وجود دارد که به ترتیب یادآور می شویم:
قول اوّل: تعدّی می باشد و الحاق صغیرین به کبیرین در حکم به دلیل اینکه هردو مورد در فضولیت مساوی می باشد و صغارت و کبارت در فضولیت دخلی ندارد.
قول دوّم: عدم تعدّی است و عدم الحاق صغیرین به کبیرین به دلیل اینکه ثبوت حکم در صغیرین در جایی بود که نص وجود داشت و آن نص بر خلاف اصل بود که توقف ارث بر یمین باشد و در اصل باب میراث ارث قسم نمی خواست بنابراین جایی که نص نباشد الحاقش مشکل است.
و امّا اولویّت در اینجا بنحوی قابل اثبات است که کبیرین حکم صغیرین را پیدا کند به طریق اولی و وجه اولویت این است که عقد فضولی زمانی که مجیز فی الحال موجود باشد اشکالی ندارد که عقد فضولی مطلق صحیح باشد به خلاف جایی که مجیز فی الحال نباشد در چنین جایی اختلاف عقیده وجود دارد و چنانچه حکم در ضعیف ثابت شود در قوی بطور اولی ثابت است.
***