(شروع کتاب نکاح از متن لمعه شهید اوّل)
درس 78:
شنبه 17/8/1404 هـ.ش مطابق با 17/ جمادی الاولی/1447 هـ.ق، کابل، حوزه علمیّه دارالمعارف اهلبیت(ع).
تذکّر: دروس معظّم له عربی بوده به شاگردان فارسی ارائه می گردد غیر از متون، احادیث و نقل و قول ها.
بسم الله الرحمن الرحیم
الحمدلله ربّ العالمین، الصّلاة والسّلام علی خیر خلقه و اشرف بریّته ابی القاسم المصطفی محمّد و علی آله الاطیبین و صحبه المنتجبین لاسیّما بقیة الله فی الارضین روحی و ارواح العالمین لتراب مقدمه الفداء.
در تخییر زوج در صورت فسخ مهر مسمّی دو وجه وجود دارد:
وجه اوّل این است که: تخییر در اصل عقد است به دلیل التزام زوج به حکم عقد و امّا ثبوت مهر المثل از جمله احکام عقد است پس تخییر باید در اصل عقد باشد.
وجه دوّم این است که: تخییر در اصل عقد نبوده در مهر تنهاست به دلیل اینکه مهر المثل در مهر قلیل داخل است بنابراین رضا به زائد لازم نمی آید از التزام به اصل عقد بطور قهر و جبر بلکه مهر قلیل افضل است از مهر کثیر.
چنانچه عقد بر مرئه بدون مهر المثل باشد بر وجه مصلحت طوری که چنین زوجی به همین مقدار که مهر مثل باشد اصلح است و اکمل از غیرش باضعاف مضعفّة یا اینکه چنین مرئه ای مضطر شود به چنین زوجی بنحوی که بغیر از ایشان زوجی پیدا نشود که از مهر المثل بیشتر قبول کند در چنین جایی که اضطرار مطرح است در تخییر مرئه دو قول است که متّجه آن عدم الخیار است چنانچه متّجه در آنجا نیز عدم الخیار بود بخاطر عدم مصلحت و ثبوت خیار بود در صورت ثبوت مصلحت.
و امّا تزویج مرئه را به غیر کفو شبهه ای وجود ندارد که خیار برایش در اصل عقد ثابت است و همین حکم است در تزویج مرئه به شخص معیب که خیار برایش ثابت است و همچنان سخن در جانب طفل هرچند که هردو امر را شامل است که عدم کفائت و وجود عیب باشد که در این صورت نیز خیار برای طفل ثابت است عند البلوغ.
ناگفته نماند که عبارت مرحوم شهید اوّل در اثبات اصل تخییر که فرموده «یتخیّر» در مهر یا عقد جدّاً اجمال وجود دارد که بر همه اقوال جریان می یابد.
***